تبیین نقش عوامل ژئوپلیتیکی بر استقرار رژیم حقوقی دریای خزر

خزر، دریای بسته​ای است که تاکنون رژیم حقوقی آن تعیین نشده است. مشکل اصلی عدم استقرار رژیم حقوقی خزر، ریشه در شرایط جغرافیایی آن دارد. کنوانسیون 1982، استقرار رژیم حقوقی دریاهای بسته را در اختیار کشورهای  ساحلی گذاشت. عدم اتفاق آراء در چگونگی تحدید حدود، خزر را به یکی از مناطق بحرانی تبدیل کرد. شرایط خاص ژئوپلیتیکی بعد از فروپاشی شوروی، زمینه ساز قلمروسازی، حوزه نفوذ، رقابت بین قدرتهای منطقه​ای و فرامنطقه​ای گردید. هرگونه توافقات و همکاری​های منطقه​ای از جمله تعیین رژیم حقوقی را به چالش کشید و توانست آن را به تاخیر بیاندارد. تحقیق حاضر نیز بر آن است تا نقش شرایط ژئوپلیتیکی را به​عنوان یکی از عوامل جغرافیایی تاثیرگذار در استقرار رژیم حقوقی دریای خزر مورد بررسی قرار دهد. مولفه­های ژئوپلیتیکی می­توانند در تعیین مرز دریایی و دستیابی بیشتر به مناطق دریایی تاثیرگذار باشند. این مولفه​ها شامل الگوی روابط درون منطقه­ای، قلمروسازی، حوزه نفوذ، رقابت، حضور و تهدیدات قدرت­های منطقه​ای و فرامنطقه­ای باشند که مطابق با کنوانسیون 1982 مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج به​دست آمده نشان می​دهد که بهره‌برداری از منابع هیدروکربن و انتقال آن موجب حضور کشورهای فرامنطقه‌ای با علایق اقتصادی و استراتژیک متفاوت، در منطقه خزر شد. کشورهای قزاقستان، ترکمنستان و آذربایجان به جهت عدم اعتماد به قدرت​های منطقه​ای و ترس از آنها خواهان حضور قدرت​های فرامنطقه​ای، در ابعاد سیاسی، نظامی، اقتصادی می​باشند و قدرت​های منطقه​ای (ایران و روسیه) حضور قدرت​های فرامنطقه​ای بویژه آمریکا را موجب تهدید حوزه نفوذ خود قلمداد می​کنند و در پی رقابت با آنها بر آمده​اند.

Characterizing Geopolitical Factors Affecting Establishment of Legal Regime in Caspian Sea

Extended Abstract Introduction Caspian Sea is a closed sea, which has not a determined legal regime until now. The main problem is originated from geographical conditions. In the 1982 convention, establishment of legal regime for closed sea are limited for costal states. Caspian Sea is a critical region due to noncomprehensive agreement for delimitation. Specific geopolitical conditions after Soviet collapse provide territorial delimitation, regional influence, and competition between regional and infraregional powers. Geopolitical parameters could influence delimitation and increase reach to maritime regions. These parameters consist of intraregional relationships patterns, territorial delimiting, regional influence, competition, presence and threat of regional and infraregional powers which evaluated according to the 1982convention. Methodology The present study is aimed to investigate the role of geopolitical conditions as effective geographical parameters to establish Caspian Sea legal regime using content and data analysis method based on library resources. Result and discussion  Utilization of hydrocarbon resources in Caspian Sea and its transportation caused to presence of infraregional states with different economically and strategically interests. Entrance of infraregional states caused reaction of regional states which challenge stability in the region and makes a competence between these states. This competition initiated a conflict and new security problems which produced the most problems in the regional security, ethnic conflicts, benefits disagreements between regional and infraregional states, competition and political conflicts. Accordingly, infraregional states started political contest to control and utilize energy resources in the Caspian region. This contest could be making the biggest world chaos in the region. Russia and Iran are more sensitive to this impact as compared to other states. The US, moreover, attempts to make various policies to ban Russia and Iran impact. It seems that the solution for the Caspian Sea legal regime dramatically affected by infraregional politics and geopolitics and their competition. This competition can delay legal regime establishment. Conclusions The results revealed that utilization of hydrocarbon resources and transportation could pave the way to infraregional states entrance with different economical and strategic interests in the Caspian Sea. Kazakhstan, Turkmenistan and Azerbaijan states are intended to attract infraregional states because of inconvenience to regional states. The regional states (Iran and Russia) recognize the presence of infraregional states such as the US as a threat and would like to compete with this phenomenon.