بوروکراسی دانشگاهی: مسایل و چالش ها

مطالعه حاضر با این هدف انجام شد که نشان دهد تحمیل بوروکراسی به دانشگاه ها، چرا و چگونه بر عملکرد اعضای هییت‌علمی و درنتیجه بر حیات و رشد دانشگاه تاثیر می گذارد. به این منظور تحقیق با روش مروری-تحلیلی، از طریق تحلیل مفاهیم و گزاره های مرتبط «بازتولید شده» توسط محقق، انجام شد. برای دانشگاه، هدف های سه گانه «تجمیع»، «تظاهر»، و «تکثیر» اندیشه ها، مفهوم پردازی و کارکرد بوروکراسی در قالب سه مولفه «کار» یا «فعالیت»، «خبرگی»، «ساختار»، تحلیل گردید. اصلی-ترین یافته ها نشان دادند که وقتی مراجع بیرونی به‌منظور برقراری انتظام موردنظر خود در امور دانشگاه مداخله می کنند، درنتیجه عدم تجانس «خبرگی»با «بوروکراسی تحمیلی»، آفت هایی پدید می-آیند که در حیات و رشد دانشگاه تاثیر دارد. این آفت ها عبارت‌اند از: 1) انقطاع بین کار و نیروی کار؛ 2) تغییر در نقشه رشد حرفه ای عضو هییت‌علمی؛ 3) ازخودبیگانه شدن؛ 4) تغییر در فرهنگ‌سازمانی؛ 5) تاثیر بر روابط انسانی؛ و 6) تاثیر بر متغیرهای کلیدی موثر در رفتار سازمانی عضو هییت‌علمی. در توضیح ششمین آسیب ناشی از بوروکراسیِ تحمیلی، تبعات مستقیم یا غیرمستقیم آن در رابطه با رفتار و عملکرد اعضای هییت‌علمی در هفت مورد دسته بندی شدند: 1) مشارکت؛ 2) تحول آفرینی؛ 3) کیفیت زندگی کاری؛ 4) خبرگی خنثی؛ 5) اثربخشی؛ 6) رضایت شغلی؛ و 7) خود-انتظام بخشی. علاوه بر این در روند تحلیل، سه گزاره تبیین و ارایه شد که می تواند مبنایی برای مطالعه سایر پژوهشگران باشد.