مطالعه تفکر علمی و تفکر تاملی و رابطه آن‌ها با خودکارآمدی پژوهشی در بین دانشجویان تحصیلات تکمیلی

مسئله و هدف: یکی از موضوعات مهم در نظام آموزشی که موردتوجه پژوهشگران قرارگرفته، مهارت‌های تفکر است. مهارت‌های تفکر از موضوعات مهم میان‌رشته‌ای است که می‌تواند در حوزه‌های مختلف حوزه علوم انسانی و اجتماعی بکار برده شود. هدف اصلی این پژوهش مطالعه تفکر علمی و تفکر تاملی و رابطه آن‌ها با خودکارآمدی پژوهشی دانشجویان تحصیلات تکمیلی بود.روش‌شناسی: روش پژوهش از نوع پیمایشی بود. حجم نمونه برابر با سیصد و چهل هفت نفر از دانشجویان تحصیلات تکمیلی سه دانشگاه رازی، علوم پزشکی و دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه بودند. گردآوری داده‌ها با استفاده از پرسشنامه انجام شد.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که دانشجویان تحصیلات تکمیلی از لحاظ تفکر علمی، تفکر تاملی و خودکارآمدی پژوهشی پایین‌تر از حد متوسط نظری (3) بودند. همچنین متغیرهای تفکر علمی و تفکر تاملی با خودکارآمدی پژوهشی رابطه مثبت و معناداری داشتند. بین جنسیت و تفکر علمی و خودکارآمدی پژوهشی و بین مقطع تحصیلی دانشجویان با خودکارآمدی پژوهش تفاوت معناداری وجود نداشت. ولی بین مقطع تحصیلی با تفکر علمی تفاوت معناداری وجود داشت. همچنین آزمون کروسکال والیس نشان داد بین نوع دانشگاه با تفکر علمی تفاوت معناداری وجود دارد. ولی بین نوع دانشگاه با خودکارآمدی پژوهشی تفاوت معناداری به دست نیامد.نتیجه‌گیری: به‌طورکلی خودکارآمدی پژوهشی متاثر از تفکر علمی و تفکر تاملی است. آموزش صحیح تفکر علمی و تفکر تاملی موجب می‌شود خودکارآمدی پژوهشی دانشجویان افزایش یابد و روی عملکرد پژوهشی آنان اثرگذار شود. 

The study of scientific thinking and reflective thinking and their relationship with research self-efficacy among post graduate students

Problem and purpose: One of the important topics in the educational system that has been considered by researchers is thinking skills. Thinking skills are important interdisciplinary topics that can be used in various fields of humanities and social sciences. Therefore, the main purpose of this study was to study scientific thinking and reflective thinking and their relationship with research selfefficacy of graduate students. The research method was survey.Method: The sample size was 347 postgraduate students at Razi Universities, Medical Sciences University and Islamic Azad University of Kermanshah. Data were collected using a questionnaire. Findings: Findings showed that all subscales of scientific thinking questionnaire including observation, inference, scientific practice, use of scientific theories and rules, social and cultural context, creativity and visualization, and use of scientific methods had a positive and significant relationship with research selfefficacy. There was no significant difference between gender and scientific thinking and research selfefficacy and between educational level and research selfefficacy. But there was a significant difference between educational level and scientific thinking. The results of KruskalWallis test showed a significant difference between the type of university and scientific thinking. But, there was no significant difference between the type of university and research selfefficacy.Conclusion: Generally, research selfefficacy is influenced by scientific thinking and reflective thinking. Proper teaching of scientific and thoughtbased thinking will increase students’ research selfefficacy and affect their research performance.