کنترل رقیق شدگی خارجی در معدن روباز مس سونگون

پدیده رقیق‎‎شدگی یکی از پیامد‎های نامطلوب معدنکاری است که در اثر مخلوط شدن ناخواسته باطله و ماده‎معدنی ایجاد می‎گردد. از آثار نامطلوب رقیق‎‎شدگی می‎توان به افزایش هزینه‎های استخراج، حمل‎ونقل، فرآوری، افزایش عیار‎حد معدن و تخریب محیط‎زیست اشاره کرد. کنترل رقیق‎‎شدگی و اثرات نامطلوب آن نیاز به شناسایی عوامل ایجادکننده رقیق‎‎شدگی دارد. بررسی‎های میدانی انجام شده از معدن مس سونگون آذربایجان‎شرقی که به روش روباز استخراج می‎شود، نشان می‎دهد که عواملی نظیر نفوذ دایک‎های عقیم، تماس بلوک‎های باطله و ماده‎معدنی در مرز‎ها، خطاهای نمونه‎برداری و خطاهای مورفی (خطای انسانی)، فاکتورهای موثر بر ایجاد رقیق‎‎شدگی می‎باشند. در این تحقیق به منظور تخمین میزان رقیق‎‎شدگی خارجی (رقیق‎شدگی ناشی از دایک‎ها) معدن مس سونگون، از مدل‎سازی زمین‎آماری (کریجینگ شاخص) استفاده شده است. میزان رقیق‎‎شدگی خارجی معدن (11/3 درصد) محاسبه شد. مقدار رقیق‎شدگی خارجی نسبت به حداکثر تخمین اولیه‎ی رقیق‎‎شدگی در معادن روباز با ذخایر توده‎ای، بیشتر به نظر می‎رسید اما با توجه به وجود دایک‎ها این عدد معقول است. برای کاهش رقیق‎‎شدگی خارجی ناشی از نفوذ دایک‎ها پیشنهاد استفاده از دستگاه ایکس آر اف مدل 7000 داده شد. داده‎های آماری موجود قبل و حین استفاده از دستگاه ایکس آر اف نشان داد که هنگام استفاده از دستگاه، عیار میانگین روزانه به دست آمده (واقعی) نزدیکی بیشتری با عیار پیش‎بینی شده دارد و از میزان رقیق‎شدگی خارجی ناشی از دایک‎ها در حین عملیات کاسته شده است.

Measurement and control of external dilution in openpit mines (Case study: Sungun copper mine)

The phenomenon of dilution is one of the undesirable consequences of mining that is caused by the unwanted mixing of tailings and minerals. Adverse effects of dilution include increased costs of extraction, transportation, processing, mining grade, and environmental degradation. Dilution control requires identifying the causes of the dilution. Field surveys of the East Azerbaijan Sungun copper mine, which is extracted by the openpit method, show that factors such as dyke infiltration, contact of tailings blocks and mineral at the borders, sample error Vector and Murphy’s errors (human error) are the factors influencing the dilution. In this study, in order to estimate the amount of external dilution (dilution due to dykes) of Sungun copper mine, geostatistical modeling (index kriging) was used. The external dilution rate of the mine (11.3%) was calculated. The amount of external dilution seemed to be higher than the maximum initial estimate of dilution in openpit mines with mass reserves, but this number is reasonable given the presence of dykes. To reduce the external dilution due to the penetration of the dykes, it was suggested to use the XRF model 7000. Statistical data available before and during the use of the XRF device showed that when using the device, the daily average (actual) grade obtained is closer to the predicted grade. Also, the amount of external dilution due to dykes has decreased.