توفان‌های‌ خاک در منطقه غرب و جنوب غرب ایران و تاثیر آنها بر شار‌های تابشی: مطالعه موردی

توفان‌های خاک که امروزه در بسیاری از مناطق ایران (به‌خصوص در غرب و جنوب غرب ایران) فراوانی وقوع بالایی دارد، علاوه بر تاثیر نامطلوب بر سلامتی بشر از طریق آلودگی هوا، تاثیر قابل‌ ملاحظه‌ای بر خواص نوری و توازن تابشی منطقه می‌گذارد. در مطالعه حاضر اثرات تابشی ناشی از توفان خاک در بازه زمانی 16 تا 21 ژوئن 2012 در منطقه غرب و جنوب غرب ایران با استفاده از مدل عددی wrfchem بررسی شده است. ابتدا عملکرد مدل با استفاده از داده های اندازه گیری ایستگاهی (ایستگاه های اندازه گیری آلودگی وابسته به سازمان محیط‌زیست و ایستگاه های aeronet) و داده های ماهواره ای modis، omi و calipso مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج ارزیابی مدل نشان از برآورد بیشتر غلظت pm10 در ایستگاه اهواز و در اغلب موارد برآورد کمتر مقادیر عمق نوری هواویزها (aerosol optical depth) در ایستگاه های aeronet دارد. با این حال، عملکرد مدل در شبیه سازی روند تغییرات و میزان گرد و خاک در طی توفان مذکور قابل قبول است، به‌طوری‌که توزیع افقی و قائم گرد و خاک شبیه‌سازی‌شده توسط مدل و مشاهده شده توسط ماهواره الگوهای تقریباً مشابهی را نشان می‌دهند. ذرات گرد و خاک در سقف جوّ و سطح زمین دارای اثرهای سرمایشی، اما در میانه جوّ دارای اثر گرمایشی هستند. میانگین پریشیدگی تابش طول موج کوتاه توسط گرد و خاک در منطقه غرب و جنوب غرب ایران در بازه زمانی 17 تا 20 ژوئن 2012 در سطح زمین، میانه جوّ و سقف جوّ به‌ترتیب 27/7، 79/1 و w m2 47/5 برآورد شد.