برآورد کاهندگی کدای موج برشی در ناحیه شمال‌غرب ایران

در این مقاله، ضریب کیفیت امواج کدا (qc) با استفاده از روش تک پراکنش به عقب برای ناحیهشمال غرب ایران،محاسبه شده است. برای این منظور، از 3720 شکل موج باکیفیت، ثبت شده در 8 ایستگاه کوتاه دوره شبکه تبریز، متعلق به شبکه لرزه نگاری کشوری موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران در بازه زمانی سال های 1996 تا 2013 استفاده شده است. برای تعیین روابط بسامدی ضریب کیفیت، qc در 9 نوار بسامدی در محدوده 1 تا 24 هرتز محاسبه و تغییرات جانبی و عمقی آنها بررسی گردید. در بررسی تغییرات جانبی ایستگاه های آذرشهر (azr) در شمال غرب آتشفشان سهند، سراب (srb) در جنوب آتشفشان سبلان و مرند (mrd) کاهندگی بیشتری نسبت به سایر ایستگاه ها نشان داد؛هرچند که این کاهش قابل توجه نیست. نبود تغییرات جانبی مهم در منطقه سبب شد تا رابطه ای مشترک برای کل منطقه به صورت 68±1 f 0.84±0.01 ارائه شود.مقدار کم ضریب کیفیت (مقدار68) برای پنجره های زمانی 30 ثانیه می تواند شاهدی بر وجود آثار زمین‌گرمایی در منطقه شمال غرب ایران باشد. بررسی تغییرات عمقی qc نشان می دهد که با افزایش عمق (افزایش پنجره زمانی کدا)، ضریب کیفیت افزایش می‌یابد. نتایج به دست آمده برای کاهندگی در کل منطقه نشان داد که n توان پارامتر فرکانس در رابطه بسامدی ضریب کیفیت، با افزایش پنجره زمانی موج کدا رفتاری ناهنجار دارد؛ به این صورت که در پنجره‌های زمانی بزرگتر از 60 ثانیه به جای ادامه رفتار کاهشی، افزایش می‌یابد. این رفتار افزایشی می تواند به وجود ناهمگنی با جذب ذاتی بالا در قسمت بالایی گوشته فوقانی تفسیر شود.

Estimation of Coda wave attenuation in NW Iran

As seismic energy propagates through the earth medium, its energy (amplitude) decays due to geometrical spreading, intrinsic attenuation and scattering. Owing to anelastic absorption, intrinsic attenuation converts the seismic energy to heat while scattering redistributes the energy at random heterogeneities. Knowledge of the relative contributions of scattering and intrinsic attenuation is important for appropriate subsurface material identification, tectonic interpretations and quantification of the ground motion. Besides, investigating  seismic wave attenuation inside lithosphere  allows for a more thorough knowledge as to Earth’s deep structures. The attenuation of shortperiod S waves, expressed as the inverse of the quality factor (Q−1), helps fathom the physical laws related to the propagation of the elastic energy of an earthquake through the lithosphere. Coda wave attenuation is considered as  the combination of  scattering and anelastic attenuation. In this study, the quality factor of coda wave  was estimated in NW Iran  making use of single back scattering method of Aki and Chouet (1975). For this purpose, we analyzed 3720 waveforms recorded by 8 shortperiod stations of Tabriz network  from 1996 to 2013. So as to calculate the frequency relationships for Qc, nine frequency bands with central frequencies of 1.5, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 16 and 20 Hz were considered and the lateral and depth variations of Q0 (Qc in 1 Hz) were  investigated in the  research area. In order to study the lateral variations, we chose coda waves recorded in epicentral distances less than 80 km, in a lapse time window of 30 s. The reason for the selection of such short distance (< 80 km) and narrow lapse time (30 s) was to avoid coda waves reflected from deep scatterers, which ultimately helps compare and contrast  the attenuation of shallower structures in the study area. Investigation of lateral attenuation variation  demonstrated that in the northwest of Sahand volcano (in station AZR), in the northwest of Sabalan volcano (in station SRB) and around Marand (station MRD), the attenuation underwent a faint increase relative to other areas. Because of the shortage of significant lateral variations in the study area, we presented an average frequency relationship for coda quality factor in a lapse time window of 30 s as Qc = 68±1 f 0.84±0.01. The low amount of the quality factor (= 68) in the mentioned lapse time window reveal the thermal effects of the study area on the estimation of the quality factor.In order to investigate the depth variation of Qc , seventeen lapse time windows from 30 s to 100 s (time interval of 10 s)  were extracted for two different datasets, one including an epicentral distance <= 80 km, the other comprised of  a distance range of 80150 km. The Qc  factor was calculated for each lapse time in both datasets. The obtained quality factor indicated that Q0 increased with the augment in the lapse time due to the effects of wave propagation inside the deeper parts. Frequency relationship parameter  presented unexpected variations; it increased with the increase in the lapse time which is the opposite of typicallyobserved trends. Anomalous variations in frequency relation parameter   versus the lapse time show heterogeneous uppermost mantel beneath the study area. The average frequency parameter obtained in this  research  was ~ 1.0, a value indicating that the frequency dependency of lithospheric attenuation is negligible in NW Iran.