برآورد ضریب کیفیت موج‌های برشی و فشاری در پوسته شمال غرب ایران

در مطالعات مرتبط با زلزله‌شناسی مهندسی برای برآورد خطر لرزه‌ای در مناطق مختلف و همچنین تعیین دقیق بزرگا، شبیه‌سازی جنبش نیرومند زمین و مطالعه انرژی مخرب حاصل از زمین‌لرزه در حوزه نزدیک تا متوسط، تخمین ضریب کیفیت امواج برشی و فشاری نقشی اساسی دارد. بدین منظور با توجه به قرار گرفتن چندین شهر بزرگ در پهنه شمال غربی فلات ایران، ضریب کیفیت امواج فشاری و برشی با استفاده از داده های هفده ایستگاه لرزه نگاری با بیش از 13000 زمین لرزه ثبت شده در شبکه مرکز لرزه‌نگاری کشوری (irsc) و شبکه ملی لرزه نگاری نوارپهن ایران (insn) برآورد شد. برای سه گروه داده به ترتیب با فاصله رومرکزی کمتر از 100 کیلومتر، از 100 تا 200 کیلومتر و صفر تا 200 کیلومتر بررسی تغییرات جذب امواج حجمی در نُه نوار بسامدی، با بسامدهای مرکزی در 3، 5، 7، 10، 14، 20، 28، 38 و 47 هرتز انجام گرفت و برای هرکدام از ایستگاه‌ها برای بسامدهای مختلف به طور جداگانه ضریب کیفیت تخمین ‌زده‌شد. در این مطالعه از روش کُدای بهنجارشده برای برآورد ضریب جذب امواج فشاری و برشی حاصل از زمین‌لرزه به عنوان روشی قابل اعتماد با توجه به حذف شدن اثرات چشمه و ساختگاه در مدل سازی انجام گرفته، استفاده شد. برای پهنه شمال غربی ایران مقادیر وابستگی بسامدی ضریب کیفیت امواج فشاری و برشی در همه ایستگاه ها برآورد شد به طوری که مقدار متوسط آن برای محدوده شمال غرب فلات ایران از  و  پیروی می کند. با توجه به مقادیر پایین و لذا جذب بالای امواج برشی و فشاری در پهنه شمال غرب ایران دامنه امواج حین عبور از زمین به شدت تضعیف می‌شود که این اثر جذب امواج لرزه ای، باعث کاهش خسارات ناشی از زمین لرزه ها در فواصل مناسب از گسل‌ها در زمان وقوع زمین لرزه خواهد شد.