تحلیل همدیدی آغاز بارش‌های فراگیر زودرس دوره سرد سال در ایران (به‌جز سواحل خزری)

توزیع ناهمگون زمانی و مکانی نزولات جوّی در سطح کره زمین از عامل‌های تعیین‌کننده سرنوشت بسیاری از تمدن‌ها در طول تاریخ بوده است. در ایران، فصل سرد سال در برگیرنده عمده بارش‌های فراگیر در اکثر نقاط است، درحالی‌که عمده مصارف آب شیرین حاصل از بارندگی در بخش خانگی و یا در بخش کشاورزی در فصل گرم سال است. ازاین‌رو، آگاهی از زمان آغاز بارش‌های فراگیر دوره سرد سال و نوسان‌ آن در سال‌های متفاوت، به‌‌لحاظ در برداشتن بیشترین بارش‌ها اهمیت ویژه‏ای دارد. در این تحقیق با هدف بررسی و تحلیل همدیدی الگوها و بی هنجاری‌های گردش جوّ در سال‌های همراه با آغاز زودرس بارش‌های فراگیر در 4 منطقه بارشی در ایران، 33 سال آمار بارش روزانه دوره سرد سال (سپتامبر - مارس) در 50 ایستگاه همدیدی و 1 ایستگاه باران‌سنجی، مورد بررسی قرار گرفت. نقشه‌‌های فشار و تاوایی تراز 500 و 1000 هکتوپاسکال برای اولین بارش فراگیر در سال‌های زودرس، الگوی گردش جوّ درهم‌ریخته و دوشاخه و نصف‌النهاری را نشان داد. درنهایت آزمون آماری توکی همبستگی معنی‏‌داری را در سطح 5 درصد بین آغاز زودرس بارش‌های دوره سرد سال در هر ناحیه و کل مقادیر بارش دریافتی آن دوره نشان داد.