پیش‌نگری تنش گرمایی در ایران بر اساس برونداد چند مدلی همادی cmip6

هدف این مطالعه پراکنش فضایی شاخص utci طی دوره‌های تاریخی و آینده در ایران است. برای این منظور سه متغیر دما، رطوبت نسبی و تندی باد روزانه از دو دسته داده شامل داده‌های 124 ‌ایستگاه هواشناسی همدیدی و پنج مدل از سری مدل‌های cmip6 شامل gfdl-esm4، ipsl-cm6a-lr، mpi-esm1-2-hr، mri-esm2-0 و ukesm1-0-ll بررسی شدند. سپس یک مدل همادی (cmip6-mme) از این پنج مدل با روش میانگین وزنی مستقل (iwm) تولید شد. کارایی مدل‌های منفرد و مدل همادی تولید شده با نمودار تیلور مورد بررسی قرار گرفت که نتایج نشان داد چند مدلی همادی از مدل‌های منفرد کارایی بالاتری را برای هر سه متغیر مورد بررسی دارد. نتایج نشان داد پراکنش فضایی میانگین‌های اقلیمی فصلی شاخص‌ utci وردایی قابل‌توجهی در ایران نشان می‌دهد و وردایی این شاخص تحت‌تاثیر عرض جغرافیایی، توپوگرافی پیچیده و دوری و نزدیکی به منابع آبی در ایران است. به‌طور‌کلی تنش‌ گرمایی در ایران تا پایان قرن افزایش قابل توجهی خواهد داشت و شاهد کاهش قابل توجه پهنه‌هایی با عدم تنش گرمایی تا پایان قرن حاضر خواهیم بود. در مقابل، در اواخر قرن تنش گرمایی قوی تا خیلی قوی به‌طور قابل توجهی در کشور افزایش می‌یابد. در حالی که پهنه‌هایی با عدم تنش گرمایی جابجایی مکانی به مناطق‌ مرتفع‌تر و عرض‌های جغرافیایی بالاتر را نشان می‌دهند. این نتایج نشان می‌دهد که اقدامات موثری برای سازگاری با گرمایش جهانی و کاهش پیامدهای آن باید انجام شود تا از تاثیر نامطلوب تغییرات پیش‌نگری شده تنش گرمایی در ایران جلوگیری شود.

projected heat stress in iran based on cmip6 multi-model ensemble

climate change has significantly increased the frequency and intensity of heat stress and has more effects than increasing average temperature. this study has investigated the spatial distribution of the universal thermal climate index (utci) during historical and future periods in iran. the utci (°c) refers to “the isothermal air temperature of the reference condition that would elicit the same dynamic response (strain) of the physiological model” (jendritzky et al., 2012). in this way, the utci is an equivalent temperature, similar to pt. the thermal impact of the meteorological conditions is compared to the one of a standardized reference “indoor” environment with rh = 50% (ta < 29 °c), ws = 0.5 m s−1, pa = 20 hpa (ta < 29 °c), and tmrt = ta (shin et al. 2022). three variables of daily temperature, relative humidity, and wind speed from two sets of data, including 124 meteorological stations and five models from the coupled model intercomparison project phase 6 (cmip6) model, including gfdl-esm4, ipsl-cm6a-lr, mpi-esm1-2-hr, mri-esm2-0, and ukesm1-0-ll were investigated with a horizontal resolution of 0.5o. then, an ensemble model (cmip6-mme) was generated from these five models using the independent weighted mean (iwm) method. the performances of individual models and the generated ensemble model were examined by taylor’s diagram. the results showed that the multi-model ensemble has higher performance than individual models for all three variables. the results revealed that the spatial distribution of the seasonal averages of the utci index has significant variability in iran, and the variability of this index is affected by the latitude, complex topography, and distance to water resources in iran. in general, heat stress will increase significantly in iran by the end of the century. so, we will witness a significant decrease in areas with no heat stress until the end of this century. on the contrary, strong to very strong heat stress events will increase significantly in the country at the end of the century. while the areas with no thermal stress show a spatial displacement to mountainous regions and higher latitudes. these results show that effective adaptation methods should be taken to adapt to global warming and reduce its consequences to avoid the adverse effect of increasing heat stress events in iran. the results show the overall increasing trend of iran’s heat stress in the near and far future. the highest increase in heat stress anomalies (13.3 degrees celsius in winter during the far future period under the ssp5-8.5 scenario) can be found in the northwest and west of the country. the increasing intensity of heat stress in the western and northwestern parts of iran may be related to elevation-dependent warming (edw).