مطالعه اثر جریان‌های جتی ترازهای پایین بر گردوخاک در غرب و جنوب غرب ایران

در این مقاله اثر جریان های جتی تراز پایین (llj) بر گردوخاک در غرب و جنوب غرب ایران در دوره زمانی سال های 2017 - 2007 با استفاده از داده های دیدبانی و باز تحلیل era5 بررسی شد. چینش قائم باد سبب انتقال تکانه از محور جت به سطح زمین و گسیل گردوخاک از مناطق مستعد می شود؛ بنابراین برای شناسایی llj علاوه‌بر مقادیر بیشینه باد، چینش قائم آن نیز درنظرگرفته شد. سپس گستره قائم و افقی llj، میانگین بلند‌مدت فراوانی llj و رخدادهای گردوخاک به‌صورت ماهانه و فصلی محاسبه شد. نتایج مقایسه داده های دیدبانی با era5 نشان داد سرعت باد 10 متری از سطح زمین برای داده های بازتحلیل بیشتر از داده های دیدبانی است. شیو فشاری شدید شمالی به جنوبی ناشی از استقرار سامانه پرفشار روی عراق و زاگرس و سامانه کم فشار روی جنوب غرب ایران، مهم ترین واداشت همدیدی است که بادهای شمال و شمال غربی قوی (llj) را در این منطقه ایجاد می کند. همچنین ناهمواری های منطقه، نسیم خشکی -  دریا، تنش سطحی ضعیف روی خلیج فارس، تفاوت های دما و ظرفیت گرمایی ویژه بین خشکی و دریا نیز از سایر عوامل موثر در شدت llj و تشکیل شدن آن هستند. توزیع ماهانه سرعت باد نشان دهنده بیشینه میانگین سرعت باد (m/s 10) در ماه ژوئیه و کمینه آن ( m/s2) در ماه ژانویه است. میانگین ارتفاع لایه مرزی از 2400 متر در روز تا 150 متر در شب متغیر است. این موضوع از عوامل اصلی وقوع llj است. بیشترین فراوانی گردوخاک در اهواز در ماه ژوئیه سال 2009 با سی روز گردوخاک بوده است.

study of the effect of low-level jets on genesis and transport of dust in the west and southwest of iran

in this paper, using reanalysis era5 data and observational data, the effect of lowlevel jet (llj) on dust in the west and southwest of iran during the period 20072017 is studied. the vertical wind shear transfers the momentum from the jet level to the surface and then transfers dust from the sources, so to identify the llj besides the maximum wind speed, the vertical wind shear is also considered. moreover, the horizontal and vertical range of llj, average of long term frequency of llj and monthly and seasonal frequency of dust are calculated in this study.    the result of the comparison of observational data with era5 data shows that 10 m wind speed of era5 is larger than of observational data. strong north to south pressure gradient due to the high pressure system over iraq and zagros and the low pressure system over the southwest of iran, is the most important synoptic forcing that causes strong north and northwesterly and llj winds over the study area. furthermore, region topography, landsea breeze, weak surface tension over the persian gulf, temperature differences and special heat capacities between land and sea are other factors that form and affect the intensity of llj. the monthly wind speed distribution shows the maximum average wind speed 10 m/s in july and its minimum 2 m/s in january. the average height of the boundary layer varies from 2400 meters by days to 150 meters at nights, which is one of the main causes of llj. the highest frequency of dust in ahvaz was in july 2009 with 30 days of dust