نشانه‌شناسی غربی-ایرانی: منطق تجریدی عقلانی در مقابل منطق تکاملی حسی

سوال اصلی مقاله این است که چه الگوی نشانه‌شناختی می‌توان در ضمن نظریه‌های فلسفی جستجو کرد؛ نسبت تطوری این الگوها با یکدیگر چیست و نسبت الگوی نشانه‌شناسی ایرانی با غربی چگونه است. نتایج پژوهش نشان‌ می‌دهد در سنت فلسفی ایرانی، فارابی و ابن‌سینا از رویکردی نخبه‌گرایانه در نظام معرفتی برخوردارند. نشانه نزد فارابی محصول اختراع نخبگان است و جامعه به صورت تقلیدی آن را فرامی‌گیرد و نزد ابن سینا محصول تصورات نفسانی و تصدیق عقلانی است. فارابی اندیشه نشانه‌شناختی سقراط و ابن سینا اندیشه نشانه‌شناختی ارسطو را نمایندگی می‌کند؛ اما نزد سهروردی و ملاصدرا نظام معرفتی، تکاملی است و امر حسی سرآغاز حرکت اندیشگانی است. این نظریه با اندکی تعدیل با نظریه‌های مدرن ‌‌‌نشانه‌شناسی (از رنسانس به این سو) تطبیق‌ می‌کند. در اندیشه فلسفی-نشانه‌شناختی سهروردی و ملاصدرا، نشانه خودبسنده وجود ندارد. از نظر آنان، نشانه جز به واسطه ذهن نمی‌تواند به عرصه خلاقیت و تفسیر نشانه‌شناختی برسد. نشانه بر اثر تطور استحاله‌ای از تمایز حسی به سوی فضای انتزاعی مجرد و اشتراکی سیر‌ می‌کند و لایه‌های نشانه‌شناختی مختلفی را در سیری تکاملی رقم‌ می‌زند. عقل مجرد، که در نظام معرفت سقراط/ فارابی و ارسطو/ ابن‌سینا پیشینی است، نزد سهروردی و ملاصدرا پسینی است.

western-iranian semiotics: rational abstract logic vs. sensory evolutionary logic

therefore, our main question is what semiotic model can be sought in the context of these philosophical theories, what is the evolutionary relationship of these models with each other and what is the relationship between the iranian semiotic model and the west.the findings show in the iranian philosophical tradition, in the heritage of farabi and avicenna, an epistemic system which has roots in aristotelian and neoplatonic thinking based on rational presupposition of priori categories. to them, the beginning of the sign is where the active intellect adapts the forms of a prior art imaginable to material matters. as a result, farabi and avicenna represent a semiotic system in a modern sense. but suhrawardi and mulla sadra introduce an evolutionary epistemic system, indicating the beginning of the abstract movement of the thinkers. this theory is similar to the ideas of the renaissance in europe and adapts to the modernist theories of semiotics. according suhrawardi and mulla sadra, there are no selfsame signs. in their semiotics, except by the mind, the sign cannot reach the field of creativity and semantic interpretation. for them, the sign flows through the steady evolution of sensory differentiation into abstract and collective space. we show in his paper the usefulness of this implicit semiotics as a method for textual analyzing by analyzing a visual-verbal literary text.