معرفی مهم‌ترین آفات صنوبر (.populus nigra l) در استان خراسان شمالی

سابقه و هدف: تولید، پرورش و بهره‌برداری گونه‌های تندرشد ازجمله صنوبر، سرآغاز موفقیت‌آمیزی برای تحقیقات وسیع در زمینه‌ی به‌نژادی، به‌زراعی و کنترل آفات و بیماری‌ها با هدف افزایش تولید در واحد سطح ازنظر کمی و کیفی برای تامین مواد خام اولیه‌ی صنایع مختلف است. در همین راستا، هدف از پژوهش پیش‌رو، پایش آفات درختان صنوبر در استان خراسان شمالی با هدف ردیابی، تعیین آفات کلیدی و کشف عوامل خسارت‌زای نوظهور بود. نتایج این پژوهش، کمک بزرگی در پیشگیری به‌موقع طغیان و کاهش هزینه‌های کنترل خواهد کرد.مواد و روش‌ها: در استان خراسان شمالی، پنج ایستگاه شاخص (روئین، اردغان، گریوان، کهنه‌کند و چناران) از توده‌های دست‌کاشت صنوبر نیگرا (populus nigra l.) با نام محلی سپیدار انتخاب شدند. به‌منظور بررسی میزان آلودگی و خسارت آفات از خردادماه 1398 تا شهریور ماه 1401 در هر یک از ایستگاه‌ها، نمونه‌برداری هر ماه یک نوبت در طول فصل‌های رویش انجام شد. در هر نوبت نمونه‌برداری، 10 اصله از درختان صنوبر به‌طور تصادفی انتخاب شدند و نمونه‌برداری از آفات به‌صورت مشاهده‌ی مستقیم به روش‌های معمول شکار مستقیم حشرات از روی درختان به‌وسیله‌ی دست، پنس، قلم مو و آسپیراتور، تله‌ی اشنایدر (ضربه‌ای) و بررسی تنه و طوقه‌ی درختان مشکوک به آفات چوب‌خوار انجام شد. بدین‌ترتیب، میزان آلودگی و خسارت آفات برحسب درصد در واحد درخت تخمین زده شد. در مرحله‌ی بعد، نمره‌ی خسارت متناسب با درصد خسارت برای هر آفت تعیین شد. نمونه‌های جمع‌آوری‌شده پس از اتیکت‌گذاری (شامل تاریخ نمونه‌برداری، محدوده‌ی پراکنش و میزان خسارت) داخل کیسه‌های فریزر قرار داده شدند و به‌منظور بررسی بیشتر به آزمایشگاه گیاه‌پزشکی در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان شمالی منتقل شدند. لاروها و شفیره‌های ناشناخته‌ آفات درون ظرف‌های پلاستیکی درب‌دار در آزمایشگاه پرورش داده شدند تا چرخه زندگی خود را تکمیل کنند و حشرات کامل ظاهر شوند تا راحت‌تر شناسایی شوند.نتایج: براساس مشاهده‌های میدانی در این پژوهش، هفت آفت مهم و کلیدی شامل سنک صنوبر (monosteira unicostata (mulsant & rey))، سوسک برگ‌خوار صنوبر (chrysomela populi linnaeus)، سوسک چوب‌خوار صنوبر (melanophila picta pall)، پروانه‌ی مینوز لکه‌گرد (phyllonorycter populifoliella (treitschke))، پروانه‌ی برگ‌خوار توری تبریزی (nycteola asiatica (krulikovsky))، شته‌ی گال مارپیچی دم‌برگ (pemphigus spyrothecae passerini) و شته‌ی گال تاج خروسی (pemphigus vesicarius passerini) در رویشگاه‌های محل پراکنش صنوبر شناسایی شدند. نتایج به‌دست‌آمده از پایش آفات صنوبر نشان داد که روند ظهور بعضی از آفات در برخی از سال‌های پایش به‌حالت طغیانی و در بعضی از سال‌ها، غیرطغیانی بود. سنک صنوبر در سال 1398 در ایستگاه روئین (80-61 درصد آلودگی) و پروانه‌ی مینوز لکه‌گرد در سال 1399 در ایستگاه گریوان (100-81 درصد آلودگی) به‌صورت طغیانی بروز کردند. سوسک‌های چوب‌خوار هرچند در اغلب نقاط مشاهده شدند، اما خسارت عمده‌ی آن‌ها در ایستگاه روئین واقع در شهرستان اسفراین بود. سوسک برگ‌خوار صنوبر در سال 1399 و پروانه‌ی برگ‌خوار توری تبریزی در سال 1398 در ایستگاه کهنه‌کند، آلودگی متوسط (60-41 درصد) داشتند. همچنین، آلودگی متوسطی (60-41 درصد) از شته‌های گال تاج خروسی و گال مارپیچی دم‌برگ صنوبر در سال 1400 در ایستگاه‌های گریوان و اردغان و در سال‌های 1398 و 1401 در ایستگاه روئین مشاهده شد.نتیجه‌گیری کلی: از میان آفات شناسایی‌شده در پژوهش پیش‌رو، چهار آفت شامل پروانه‌ی مینوز لکه‌گرد (p. populifoliella)، شته‌ی گال مارپیچی دم‌برگ (p. spyrothecae)، شته‌ی گال تاج خروسی (p. vesicarius) و پروانه‌ی برگ‌خوار توری تبریزی (n. asiatica) برای اولین‌بار از استان خراسان شمالی گزارش شدند. میزان خسارت و آلودگی آفات باتوجه‌به نحوه‌ی مدیریت، وضعیت رشد و سن درختان صنوبر، متفاوت و در هر ایستگاه، نوسان‌هایی نشان داد.

introducing of the most important poplar (.populus nigra l) pests in north khorasan province، iran

background and objectives: the production، cultivation، and exploitation of fast-growing species، such as poplar، can serve as a successful starting point for extensive research in crop breeding and production، as well as plant pest and disease control. the goal is to enhance production per unit area in terms of both quantity and quality to supply raw materials for various industries. this study aimed to monitor pests of poplar (populus nigra l.) in north khorasan province، iran، with the objective of detecting key pests and identifying new emerging damage factors. access to these findings can significantly aid in the timely prevention of outbreaks and reduction of control costs.methodology: five index stations (rooieen، ordeghan، gerivan، kohnehkand، and chenaran) with different poplar plantation stands، locally known as sepidar، were selected in north khorasan province. to study the level of infestation and pest damage، sampling was conducted from may 2019 to september 2022 at each station once a month during the growing seasons. at each sampling، 10 trees were randomly selected، and pests were sampled using direct observation methods، including hand collection، forceps، brush، aspirator، and steiner trap. sampling of wood-boring pests was also conducted in the trunks and crowns of suspected trees. the degree of pest damage and infestation was estimated as a percentage per tree unit. the damage degree was determined using a scoring method. collected samples were labeled (including sampling date، distribution range، and damage degree) and placed in freezer bags before being transferred to the plant protection laboratory at the north khorasan agricultural and natural resources research and education center for further study. larvae and pupae of unknown pests were reared in plastic containers in the laboratory to complete their life cycle until adult insects emerged.results: field observations in this study identified seven important and key pests: monosteira unicostata (mulsant & rey)، chrysomela populi linnaeus، melanophila picta pall، phyllonorycter populifoliella (treitschke)، nycteola asiatica (krulikovsky)، pemphigus spyrothecae passerini، and pemphigus vesicarius passerini. the results from monitoring poplar pests showed that the emergence of some pests was observed as outbreaks in certain monitoring years but not in others. m. unicostata in 2019 at the rooieen station (61-80%) and p. populifoliella in 2020 at the gerivan station (81-100%) appeared as outbreaks. wood-boring beetles were observed in most stations، but significant damage was noted at the rooieen station (esfarayen city). c. populi in 2020 and n. asiatica in 2019 had moderate infestations at the kohnehkand station (41-60%). p. spyrothecae and p. vesicarius had moderate infestations (41-60%) in gerivan and ordeghan stations in both 2021 and at the rooieen station during 2019 and 2022. conclusion: this observational research revealed that among the identified pests، four (i.e.، p. populifoliella، p. spyrothecae، p. vesicarius، and n. asiatica) were reported for the first time from north khorasan province. the amount of pest damage and infestation degree varied and fluctuated at each station according to the management method، growth grade، and age of the poplar trees