طراحی و اعتباریابی برنامه تقویت ذهنی‌سازی ویژه والدین دارای کودک مبتلا به دیابت نوع یک و بررسی اثربخشی آن بر کنش تاملی والدین و مشکلات عاطفی _ رفتاری کودک: یک مطالعه تک‌آزمودنی

هدف: این پژوهش با هدف شناسایی مشکلات ذهنی‌سازی، طراحی و اعتباریابی برنامه تقویت ذهنی‌سازی والدین دارای کودک مبتلا به دیابت نوع یک و بررسی اثربخشی آن بر کنش تاملی والدین و مشکلات عاطفی _ رفتاری کودک انجام گرفت. روش: در این پژوهش از روش آمیخته استفاده شد. در بخش کیفی پس از مصاحبه با 18 کودک مبتلا به دیابت نوع یک ساکن استان اصفهان و 22 نفر از والدین ایشان، مشکلات ذهنی‌سازی آن‌ها از طریق تحلیل مصاحبه‌ها با روش پدیدارشناسی استعلایی در قالب 3 مضمون کلی، 18 زیرمضمون اصلی و 50 زیرمضمون فرعی استخراج گردید. سپس مبتنی بر این مضامین و در چارچوب مفاهیم نظریه ذهنی‌سازی، برنامه تقویت ذهنی‌سازی والدین دارای کودک مبتلا به دیابت نوع یک طراحی شد. پس از تایید روایی محتوایی بر اساس شاخصcvi، با روش نیمه آزمایشی و طرح تک‌آزمودنی از نوع (a-b) با آزمودنی‌های مختلف، 5 نفر از والدین دارای کودک مبتلا به دیابت دارای معیارهای ورود به پژوهش، با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و در برنامه شرکت کردند. کارایی این برنامه در چهار مرحله (خط پایه، حین مداخله، پس از مداخله و پیگیری) با استفاده از پرسشنامه‌های سیاهه رفتاری کودکان (cbcl)، مقیاس کنش تاملی والدینی (prfq) و نشانگرهای تحقق اهداف برنامه مورد بررسی قرار گرفتند. داده‌ها بر اساس شاخص‌های تحلیل دیداری بررسی شد. یافته‌ها: حاصل بخش کیفی این مطالعه استخراج 3 مضمون کلی شامل عوامل زمینه ساز شکست ذهنی‌سازی، انواع مشکلات شایع ذهنی‌سازی و پیامدهای شکست ذهنی‌سازی است که مبنای طراحی برنامه تقویت ذهنی‌سازی ویژه والدین دارای کودک مبتلا به دیابت نوع یک قرار گرفت. نتایج بخش کمی نیز نشان داد برنامه طراحی شده ضمن برخورداری از اعتبار کافی، بر افزایش کنش تاملی والدین و کاهش مشکلات عاطفی _ رفتاری کودک موثر بوده و این تاثیر مثبت در مرحله پیگیری نیز ادامه داشته است. نتیجه‌گیری: با توجه به اعتبار برنامه فوق، پیشنهاد می‌شود این برنامه جهت کمک به بهبود سلامت جسمی روانی کودکان مبتلا به دیابت و خانواده‌های آنان به‌طور گسترده اجرا شود و هم‌چنین برای کودکان مبتلا به دیگر بیماری‌های مزمن نیز مناسب‌سازی شود.

design and validation of a mentalization promoting program for parents of a child with type 1 diabetes and its effectiveness on parents' reflective functioning and the child's emotional-behavioral problems: a single-subject study

aim: this research was conducted with the aim of designing and validating the mentalization promoting program for parents of a child with type 1 diabetes and investigating its effectiveness on parents’ reflective functioning and emotional-behavioral problems of the child. methods: a mixed method was used in this research. in the qualitative part, the mentalization problems of 18 children with t1d and 22 of their parents were extracted through the analysis of interviews with the method of transcendental phenomenology, and three general themes,18 main sub-themes and 50 sub-themes were obtained. then, based on these themes and within the framework of the concepts of mentalization theory, a program to promote the mentalization of parents with a child with type 1 diabetes was designed. after confirming the content validity based on the cvi, with a semi-experimental method and a single-subject design of the type (a-b) with different subjects, 5 parents of children with diabetes who met the criteria for entering the research, were selected with a purposeful sampling method and participated in the program. the effectiveness of this program was assessed in four phases (baseline, during intervention, after intervention and follow-up) using the child behavior checklist (cbcl) and the parental reflective functioning questionnaire (prfq) and indicators of program goals. then data was checked based on visual analysis indicators. results: the final outcome of this phenomenological study is the extraction of three general themes, including the underlying factors of breakdowns in mentalizing, types of common mentalizing problems, and the consequences of breakdowns in mentalizing which became the basis for design the program to promote the mentalization of parents with a child with type 1 diabetes the results showed that the designed program, while having sufficient validity, was effective in increasing the parents reflective functioning and reducing the emotional-behavioral problems of the child, and this effectiveness continued in the follow-up phase. conclusion: considering the validity of this program and its effectiveness, it is suggested that this program be widely implemented to help improve the physical and mental health of children with diabetes and their families, and also for children with other chronic diseases should also be adapted.