مطالعه تطبیقی معنای زندگی در وجودگرایی الحادی و نگاه قرآنی علامه طباطبایی

هدف: هدف از پژوهش حاضر مطالعه تطبیقی معنای زندگی در وجودگرایی الحادی و نگاه قرآنی علامه طباطبایی بود. روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و با روش تحلیل تماتیک برون و کلارک و روش تطبیقی بردی انجام شد. جامعه پژوهش شامل کلیه اسناد، منابع مکتوب و مقالات مرتبط با موضوع و روش نمونه گیری هدفمند و کفایت حجم نمونه اسناد مورد مطالعه به روش اشباع داده بدست آمده است. ابزار مورد استفاده در این پژوهش تحلیل اسناد بود که اعتبار آن با روش لینکلن و گوبا در چهار ملاک اعتبار پذیری، انتقال پذیری، تائید پذیری و اطمینان پذیری بدست آمد و دادها به روش تحلیل مضمون تحلیل شدند. یافته‌ها: در تحلیل مضامین مشخص شد وجودگرایی الحادی و نگاه قرآنی علامه طباطبایی هر یک با 3 مضمون پایه در زمینه‌های معرفت شناسی، جهان‌شناسی و انسان‌شناسی قابل بررسی و تشخیص بودند. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد در نیاز وجودی انسان به معنای زندگی و ایجاد بحران روانی در صورت خلل در معنای زندگی، در دو دیدگاه اشتراک نظر وجود دارد. در مضمون معرفت‌شناسی در امکان دست یابی به معنا، راه‌های کسب معنا و یافتنی یا ساختنی بودن معنا، در مضمون جهان‌شناسی در دو بعد هدفمندی عالم و وجود معاد و در مضمون انسان‌شناسی در ابعاد هدفمندی انسان در جهان، داشتن ماهیت قبل از تولد، اضطراب وجودی، وجود روح و ارزش ذاتی انسان، بین دو دیدگاه وجودگرایی الحادی و نگاه قرآنی علامه طباطبایی تفاوت معناداری مشخص گردید. به نظر می‌رسد علت این تفاوت‌های بنیادی در حوزه‌های سه گانه، به نگاه انسان محور در وجودگرایی الحادی و نگاه خدا محور در نگاه قرآنی علامه طباطبابی مربوط باشد.

a comparative study of the meaning of life in the atheistic existentialism and the quranic view of allameh tabataba’i

aim: the current research aimed to conduct a comparative study of the meaning of life in atheistic existentialism and the quranic view of allameh tabataba’i. methods: this research was carried out with a qualitative approach and the thematic analysis method of brown and clark and the comparative method of brady. the research population includes all the documents, written sources and articles related to the subject and the purposeful sampling method and the adequacy of the sample size of the studied documents was obtained through the data saturation method. the research tool was document analysis, whose validity was examined by the lincoln and goba method concerning four criteria of credibility, transferability, dependability, and confirmability, and the data were analyzed by the thematic analysis method. results: in the analysis of the themes, it was found that the atheistic existentialism and the qur’anic view of allameh tabataba’i could be investigated and recognized with 3 themes respectively in the fields of epistemology, cosmology and anthropology. conclusion: the results indicated a consensus between the two perspectives on humans’ existential need for the meaning of life and the emergence of a psychological crisis in case of any disruption in its realization. atheistic existentialism and the quranic view of allameh tabataba’i were significantly different in the possibility of meaning achievement, the ways of acquiring meaning, and whether to find or construct meaning (epistemology), the purposefulness of the world and the existence of the resurrection (cosmology), and human purpose in the world, the pre-birth essence, existential anxiety, and the existence of the soul and the inherent value of human (anthropology). these fundamental differences can be attributed to the human- and god-centered perspectives in atheistic existentialism and the quranic view of allameh tabataba’i, respectively.