طراحی چارچوب مفهومی سنجش ارزش ادبی (بلاغی) متون کتب درسی ادبیات فارسی بر اساس نظریه فرمالیسم

مقاله حاضر با هدف طراحی چارچوب مفهومی برای سنجش ارزش ادبی کتب درسی ادبیات فارسی دوره اول متوسطه، به‌صورت کیفی و با استفاده از روش مرور تلفیقی شش‌مرحله‌ای کوپر انجام شده است. در این مطالعه، 40 پژوهش مرتبط به‌عنوان مبنای تحلیل انتخاب و بررسی شدند. یافته‌ها حاکی از آن است که زیر مضمون فراگیر «سنجش ارزش ادبی» به 12 مضمون سازمان‌دهنده و 83 مضمون پایه تقسیم شده است. اعتبار داده‌ها از طریق روش‌های علمی تایید شد. مضامین اصلی شامل هنجارگریزی‌های نحوی، واژگانی، آوایی، معنایی و نوشتاری است که مستقیماً بر ارزش ادبی متون تاثیرگذارند. افزون بر این، هنجارافزایی واژگانی با استفاده از عناصر بلاغی مانند سجع و ترصیعات، به بهبود ارزش بلاغی و زیبایی‌شناسی متون کمک می‌کند. دستاورد این پژوهش، ارائه چارچوبی علمی و دقیق برای ارزیابی متون ادبی کتب درسی است که می‌تواند در ارتقاء تجربه‌های ادبی دانش‌آموزان نقش موثری ایفا کند.

designing a conceptual framework for assessing the literary (rhetorical) value of persian literature textbooks based on formalist theory

the present study aims to design a conceptual framework for assessing the literary value of persian literature textbooks in the first secondary education cycle based on formalist theory. employing a qualitative approach, the research was conducted using cooper’s six-stage integrative review method. forty relevant studies were selected as the basis for analysis and review. the findings indicate that the overarching theme of &literary value assessment& is subdivided into 12 organizing themes and 83 basic themes. the validity of the data was confirmed through scientific methods. the main themes include syntactic, lexical, phonological, semantic, and orthographic norm violations, all of which directly impact the literary value of the texts. furthermore, lexical norm enhancement through rhetorical devices such as alliteration and embellishments contribute to the improvement of the rhetorical and aesthetic value of the texts. the outcome of this research is the presentation of a rigorous and scientific framework for evaluating literary texts in textbooks, which can play an effective role in enhancing students’ literary experiences.