سیاست‌گذاری در گزارشگری شرکتی ایران: رویکرد تحلیل سناریو و برنامه‌ریزی پابرجا

پیچیدگی‌ها و تغییرات مستمر در محیط کسب‌وکارها، تردیدهای عمده‌ای در خصوص تامین نیازهای ذینفعان از طرف نظام گزارشگری شرکتی ایجاد کرده است. علاوه بر این، ویژگی‌های خاص محیط اقتصادی ایران، توجه ویژه به نیروهای شکل‌دهنده آینده گزارشگری در این محیط و سیاست‌گذاری مناسب از سوی ذینفعان را ضروری می‌سازد. این پژوهش به سناریوپردازی گزارشگری شرکتی در ایران و ارزیابی گزینه‌های سیاست‌گذاری با بهره‌گیری از روش پژوهش آمیخته پرداخته است. بدین منظور در مرحله نخست برای شناسایی پیشران‌های موثر بر آینده گزارشگری شرکتی در ایران از مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با خبرگان و پیمایش دلفی فازی استفاده شد. در مرحله بعدی مطابق با مدل شوارتز، اهمیت و عدم قطعیت پیشران‌های کلیدی پژوهش مشخص شد. نتایج حاصله نشان داد سه پیشران «افزایش پیوند با اقتصاد جهانی»، «خصوصی‌سازی مالکیت» و «نظام مالی اعتبار محور»، دارای بیشترین سطح اهمیت و عدم قطعیت توامان بوده و لذا مبنای طراحی سناریوهای آینده گزارشگری شرکتی قرار گرفتند و 8 سناریوی محتمل گزارشگری شرکتی تدوین گردید. در مرحله نهایی مسائل گزارشگری شرکتی در 5 دسته تقسیم‌بندی شده و 10 گزینه اقدام توسعه یافت. مطابق با رویکرد برنامه‌ریزی پابرجا، گزینه اول سیاست‌گذاری بر اساس هر 5 معیار برنامه‌ریزی پابرجا، گزینه سیاست‌گذاری مشتمل بر افزایش گروه‌ مخاطبان هدف، اولویت‌دهی بیشتر به منافع عمومی، شناخت بیشتر دارایی‌های نامشهود، حرکت به سمت پذیرش استانداردهای بین‌المللی و توسعه انواع گزارشگری غیرمالی با الزامات جدید است. نتایج این پژوهش ضمن تعمیق شناخت نسبت به نیروهای موثر بر آینده گزارشگری شرکتی، دارای دیدگاه‌ها و توصیه‌هایی برای سیاست‌گذاران و گروه‌های ذینفع در گزارشگری شرکتی است.

policymaking in corporate reporting in iran: a scenario analysis and robust planning approach

the complexities and continuous changes in the business environment have raised significant doubts about the ability of corporate reporting systems to meet stakeholders' needs. additionally, the unique characteristics of iran's economic environment necessitate careful consideration of the forces shaping the future of corporate reporting and appropriate policymaking by stakeholders. this research evaluates the policy options using a mixed-method approach, employing scenario analysis for corporate reporting in iran. in the first stage, semi-structured interviews with experts and a fuzzy delphi survey were conducted to identify the drivers affecting the future of corporate reporting in iran. next, using the schwartz model, the importance and uncertainty of the key drivers were determined. the findings revealed that the three most critical and uncertain drivers are increasing the connection with the global economy, privatization of property, and credit-oriented financial system. in the final stage, corporate reporting issues were categorized into five groups, and ten action options were developed. robust planning analysis indicated that the optimal policy option includes expanding the target audience, prioritizing public interests, recognizing intangible assets, moving toward international standards, and advancing non-financial reporting with updated requirements. the results of this research offer valuable applications and recommendations for policymakers and stakeholders in corporate reporting.