تاثیر 24-اپی براسینولید و عصاره گل کلم (brassica oleracea var. botrytis) بر عملکرد دانه و برخی ویژگی‌های مورفوفیزیولوژیکی ارقام حساس و متحمل به شوری کینوا (chenopodium quinoa willd.)

تغییرات اقلیمی در سال‌های اخیر، کاهش بارش را به دنبال داشته است. این پدیده علاوه‌بر تحمیل خشکی، موجب شوری آب و خاک مورد استفاده برای کشاورزی شده است. برای به حداقل رساندن اثرات این پدیده بر امنیت غذایی، لازم است از هم‌اکنون تمهیداتی در خصوص استفاده از گیاهان جایگزین و موادی مانند براسینواستروئیدها که تنش شوری را برای محصولات گیاهی قابل‌تحمل می‌کنند، اندیشیده شود. کینوا (chenopodium quinoa willd.) گیاهی است با پتانسیل تولید بالا که با توجه به غنی بودن آن از مواد مغذی مورد نیاز انسان و دام، می‌تواند به‌عنوان نماینده مناسبی جهت جایگزینی غلات حساس به تنش شوری مورد استفاده قرار گیرد. به‌منظور بررسی تاثیر 24-اپی براسینولید و عصاره گل کلم (brassica oleracea var. botrytis)، روی برخی ویژگی‌های بیوشیمیایی و مرتبط با کیفیت علوفه ارقام کینوا در سطوح شوری، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار در گلخانه دانشکده کشاورزی دانشگاه آزاد مهاباد در بهار و تابستان سال 1401 انجام شد. تیمارهای مورد بررسی شامل ارقام متحمل (تی‌تی‌کاکا) و نیمه‌حساس (ساجما) به شوری کینوا، کاربرد مواد تعدیل‌کننده تنش در سه سطح (بدون کاربرد، کاربرد 24-اپی براسینولید و کاربرد عصاره گل کلم) و سطوح شوری آب آبیاری (بدون شوری و 15 دسی‌زیمنس بر متر) بودند. بعد از نمونه‌گیری، ویژگی‌های ریخت‌شناختی، بیوشیمیایی و ویژگی‌های مربوط به کیفیت علوفه اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد که محلول‌پاشی 24-اپی براسینولید و عصاره گل کلم باعث افزایش کلروفیل کل، کاروتنوئید، محتوای نسبی آب برگ، پرولین، فنل و کربوهیدارت‌های محلول و افزایش ویژگی‌های کیفی علوفه (درصد ماده خشک قابل هضم، پروتئین خام، درصد خاکستر و کربوهیدارت‌های محلول در آب) و کاهش پراکسید هیدروژن و ویژگی‌های منفی مرتبط با کیفیت علوفه (الیاف نامحلول در شوینده اسیدی و الیاف نامحلول در شوینده خنثی و فیبرخام) شدند. استفاده از دو محلول ضدتنش به‌خصوص 24-اپی‌براسینولید به‌طور قابل‌توجهی آسیب‌های اکسیداتیو ناشی از تنش شوری را با کاهش پراکسید هیدروژن و افزایش فعالیت آنتی‌اکسیدان‌های غیرآنزیمی بهبود بخشید. ازاین‌رو به‌منظور بهبود رشد و کیفیت علوفه و کاهش اثرات منفی تنش شوری، محلول‌پاشی توسط 24-اپی براسینولید و عصاره گل کلم در هر دو رقم تی‌تی‌کاکا و ساجما می‌تواند مفید باشد.

24-epibrasinolid and cauliflower (brassica oleracea var. botrytis) extract effect on grain yield and some morphophysiologycal characteristics of the sensitive and tolerant quinoa (chenopodium quinoa willd.) cultivars

introductionrecent alterations in climate patterns have resulted in a reduction of precipitation. this shift not only contributes to drought conditions but also increases the salinity levels of both water and soil utilized for agricultural purposes. to mitigate the impact of this phenomenon on food security, it is essential to consider strategies that involve the utilization of alternative plants and compounds, such as brassinosteroids (brs), which can enhance the resilience of plant products to salinity stress. quinoa (chenopodium quinoa willd.) is a plant with high production potential, which can be used as a good candidate to replace salt-sensitive cereal due to its richness in nutrients needed by humans and livestock. due to the consecutive droughts in the iran and as a result the lack of water resources and then the salinity of water and soil resources, the production of some traditional agricultural and horticultural plants has faced many limitations. this has caused a decrease in the quantity and quality of agricultural products in these regions. in the meantime, the drying up of lake urmia, which was considered the largest salt lake in the world, has faced additional tension in west azerbaijan province. for this reason, the introduction of planting pattern of new plants with high yield potential, which have good agricultural performance in dry and salty conditions, and the production product, is of high quality is on the agenda.materials and methodsin order to investigate the effect of 24-epibrassinolide and cauliflower (brassica oleracea var. botrytis) extract on some biochemical characteristics and related to the forage quality of quinoa cultivars at salinity levels, a factorial experiment in the form of a completely randomized design (crd) with four replications in the greenhouse of the faculty of agriculture of azad university of mahabad in the spring and summer of the year 1401 was done. the investigated factors included the tolerant (titikaka) and semi-sensitive (sajma) quinoa cultivars to salinity, the use of stress-modulating substances (at three levels, without application, application of 24-epibrasinolide and application of cauliflower extract), and the salinity levels (2 levels, without salinity and 15 ds m-1) of irrigation water. after sampling, morphological, biochemical and fodder quality characteristics were measured.results and discussionthe results showed that spraying with 24-epibrassinolide and cauliflower extract increased total chlorophyll, carotenoid, relative content of leaf water, proline, phenol, soluble carbohydrates, and forage quality characteristics (digestible dry matter, crude protein, ash, water-soluble carbohydrates), and decreased hydrogen peroxide (h2o2) and negative attributes associated with forage quality (insoluble fibers in acid detergent, insoluble fiber in neutral detergent and fiber). the use of two anti-stress solutions, especially 24-epibrassinolide, significantly improved oxidative damage caused by salinity stress by reducing hydrogen peroxide and increasing the activity of non-enzymatic antioxidants.conclusionin this study, morphological characteristics (root length, plant height and dry weights of roots, shoots and seeds), total chlorophyll, carotenoid, relative content of leaf water and digestible dry matter of forage decreased under salt stress. while the amount of proline, phenol, soluble carbohydrates, hydrogen peroxide and characteristics related to forage quality (crude protein, insoluble fibers in acidic detergent, insoluble fibers in neutral detergent, percentage of ash, water-soluble carbohydrates and crude fiber) increased. foliar application of 24-epibrassinolide and cauliflower extract enhanced morphological traits, total chlorophyll, carotenoids, relative leaf water content, proline, phenols, and leaf soluble carbohydrates. it also improved forage quality by increasing the percentage of digestible dry matter, crude protein, ash content, and water-soluble carbohydrates, while reducing hydrogen peroxide levels and undesirable forage quality traits such as acid detergent fiber (adf), neutral detergent fiber (ndf), and overall fiber content. according to the results, the use of two anti-stress solutions, especially 24-epibrasinolide, significantly improved the oxidative damage caused by salt stress by reducing hydrogen peroxide and increasing the activity of non-enzymatic antioxidants. titikaka was more resistant to the negative effects of salinity stress on morphological and biochemical characteristics than sajma, and sajma under foliar spraying of cauliflower extract and titikaka under foliar spraying of 24-epibrassinolide showed a better response to saline conditions. therefore, in order to improve the growth and quality of fodder and reduce the negative effects of salinity stress, foliar spraying with 24-epibrassinolide and cauliflower extract can be recommended in both titikaka and sajma cultivars.