ارزیابی تطبیقی حق برخورداری متهمان از مترجم در چارچوب نظام ‏حقوقی ایران و حقوق بین‌الملل ‏

حق بر ترجمۀ شفاهی برای متهمان کیفری که با زبان رسمی دادگاه صحبت نمی‌کنند یا دچار نقض شنوایی هستند در قالب مجموعه‌ای از مقررات، هم در نظام حقوقی ایران و هم در میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی و اساسنامۀ دادگاه‌های کیفری بین‌المللی تضمین شده است. حال پرسش اصلی این است که آیا متهمان کیفری در چارچوب نظام حقوقی ایران و حقوق بین‌الملل از حق بر ترجمۀ اسناد مکتوب در دادرسی برخوردارند؟ مبانی حقوقی و قضایی این حق در دو نظام حقوقی به چه صورت و از طریق چه سازوکارهایی تضمین می‌شود؟ چالش‌ها و پیامدهای ارزیابی این حق در تحقق تضمین‌های بنیادین دادرسی عادلانه کدام‌اند؟ نگارنده با تتبع در قوانین، اسناد و رویۀ قضایی بر این باور است که دادگاه‌های داخلی و بین‌المللی در خصوص حق بر ترجمه از رویۀ یکسانی پیروی نکرده و مسیر کاملاً متفاوتی را طی نموده‌اند؛ چراکه چالش‌های اجرایی و قضایی متفاوتی در هر دو نظام وجود دارد. محاکم بین‌المللی به بخش‌های مختلف حق دادرسی منصفانه به‌عنوان منشا حق بر ترجمه اشاره کرده‌اند. همین موضوع سبب شده است در نظام حقوق بین‌الملل با توجه به تجربۀ لازم در رسیدگی به محاکمات چندزبانه، برخلاف نظام حقوقی ایران، ساختاری امیدوار‌کننده برای احقاق حقوق زبانی متهم، اجرای عدالت و مشارکت موثر وی در دادرسی‌های کیفری فراهم شود.

comparative assessment of the accused’s right to translation under ‎the iran’s legal system and international law

the right to interpretation for accused persons who do not speak or understand the language of criminal proceedings or for persons with hearing and speech deficiencies is guaranteed both in the iranian legal system and in the iccpr and the statute of international criminal tribunals. the main question is whether criminal defendants have the right to have documents translated under iran’s legal system and international law documents in the light of iran’s legal system and international law? how is the above right guaranteed in both system, and through what mechanism? what are the challenges and consequences of ensuring this right in the realizing of the fundamental guarantees of a fair trial?  by examining the laws and jurisprudence of both legal systems, the author argues that domestic and international courts have not followed the same procedure regarding the right to translation and have taken completely different approaches due to distinct executive and judicial challenges in each system. international courts have pointed to various parts of the right to a fair trial as the origin of the right to translation. this issue has caused a promising structure to be provided in international legal system for the realization of the language rights of the accused, the implementation of justice and his effective participation in criminal proceedings, due to the necessary experience in dealing with multilingual trials, contrary to iran’s legal system.