تاثیر رایحه درمانی استنشاقی اسطوخودوس بر درد، اضطراب و کیفیت خواب بیماران پس از جراحی ارتوپدی: یک کارآزمایی بالینی تصادفی شده

زمینه و هدف: درد، اضطراب و مشکلات خواب پس از اعمال جراحی ارتوپدی شایع است و منجر به تحمیل عوارض جسمی بیش‌تر توام با هزینه‌های بالا برای بیماران می‏شود. به دلیل گرایش روزافزون به استفاده از روش‌های غیردارویی مانند رایحه درمانی، مطالعه حاضر با هدف تعیین اثربخشی رایحه درمانی استنشاقی اسطوخودوس بر درد، اضطراب و کیفیت خواب بیماران پس از جراحی های ارتوپدی طراحی و اجرا شده است.روش بررسی: این مطالعه کارآزمایی بالینی تصادفی شده در سال 1401 با مشارک 80 بیمار تحت جراحی ارتوپدی در مرکز ترومای شهر اصفهان انجام گرفت. بیماران به روش مستمر وارد مطالعه شدند و به تصادف در گروه آزمون (40 نفر) و کنترل (40 نفر) تخصیص داده شدند. مداخله شامل رایحه درمانی با اسانس اسطوخودوس با خلوص صد در صد به مدت 3 شبانه روز بود. گروه کنترل در طول مداخله، درمان های معمول را دریافت کردند. از پرسشنامه‏های استاندارد اضطراب spielberger، کیفیت خواب بیمارستانی و مقیاس سنجش درد دیداری استفاده شد. داده‌ها در نرم‎افزار spss نسخه 26 با استفاده از آزمون‌های آماری تی‌زوجی، تی‌مستقل، کای‌اسکوئر و آنالیز واریانس دوطرفه با اندازه‌گیری‌های مکرر انجام گرفت.یافته‌ها: میانگین نمرات اضطراب و کیفیت خواب در گروه مداخله و کنترل، پس از پایان رایحه درمانی تفاوت آماری معناداری داشت (001/0p<). همچنین، میانگین نمره درد، در دو گروه و در همه مقاطع زمانی بررسی شده، تفاوت آماری معناداری داشت (001/0p<).نتیجه‌گیری: یافته‏ها نشان داد که رایحه درمانی اسطوخودوس اثربخشی معناداری بر کاهش درد و اضطراب و ارتقای کیفیت خواب بیماران پس از جراحی ارتوپدی دارد. با توجه به این تاثیرات مثبت استفاده از این مداخله مقرون به صرفه و با دسترسی و کاربرد آسان، در کنار سایر روش‏ها به عنوان یک درمان مکمل، توصیه می شود. 

the effect of lavender inhalation aromatherapy on pain, anxiety and sleep quality in patients following orthopedic surgery: a randomized clinical trial

background & aim: postoperative pain, anxiety and sleep disturbances are common among patients undergoing orthopedic surgery, often leading to increased physical complications and substantial healthcare costs. given the rising interest in non-pharmacological methods such as aromatherapy, this study aims to investigate the effectiveness of lavender inhalation aromatherapy in alleviating pain, anxiety and enhancing sleep quality in patients post-orthopedic surgery.methods & materials: this randomized clinical trial was conducted in 2022 at a trauma center in isfahan, involving 80 patients undergoing orthopedic surgery. eligible patients were recruited through consecutive sampling and were randomly assigned to either the intervention group (n=40) or the control group (n=40). the intervention included inhalation of 100% pure lavender essential oil over a period of three days, while the control group received standard postoperative care. the study employed the standard spielberger anxiety questionnaires, the st. marry’s hospital sleep questionnaire (smhsq), and the visual analog scale (vas) for data collection. data were analyzed using paired t-tests, independent t-tests, chi-square tests, and one-way repeated measures analysis of variance, utilizing spss software version 26.results: post-intervention analysis revealed statistically significant differences in the average scores of anxiety and sleep quality between the intervention and control groups (p<0.001). additionally, the average pain scores exhibited significant differences at all time points across both groups (p<0.001).conclusion: the findings show that lavender aromatherapy significantly reduces pain and anxiety while improving sleep quality in patients following orthopedic surgery. given these positive effects, the integration of this cost-effective and easily accessible intervention is recommended as a complementary treatment, alongside conventional methods.clinical trial registry: irct20111002007692n3