سنجش و ارزیابی زیست‌پذیری شهری با تاکید بر شاخص‌های حمل‌ونقل پاک (موردمطالعه: منطقۀ 8 شهر تهران)

حمل‌ونقل مبتنی بر وسایل حمل‌ونقل موتوری، طیف وسیعی از پیامدهای منفی بر جوامع شهری و محیط‌زیست دارد که می‌توان به انواع آلودگی‌ها، حجم ترافیک سنگین و افزایش تصادفات اشاره نمود. از راهکارهای حمل‌ونقل شهری هماهنگ و سازگار با زیست‌پذیری شهری استفاده از دوچرخه در سفرهای درون‌شهری در کنار دیگر شیوه‌های حمل‌ونقل عمومی است. ازاین‌رو این پژوهش به بررسی زیست‌پذیری حمل‌ونقل پاک منطقۀ 8 شهر تهران پرداخته است. روش تحقیق این پژوهش توصیفی – تحلیلی است و داده‌ها با مطالعات کتابخانه‌ای و پیمایشی (تکنیک پرسش‌نامه و مصاحبه) جمع‌آوری گردید. روایی ابزار با روش تحلیل محتوایی و پایایی با استفاده از تکنیک دلفی و سطح پایایی آن با آلفای کرونباخ 0.98 به‌دست آمد. حجم نمونه براساس جمعیت سال 1395 منطقه با استفاده از فرمول کوکران 383 نفر به‌دست آمد. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با آزمون‌های تی‌تک نمونه و فریدمن و در نرم‌افزار spss صورت گرفت. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که وضعیت زیست‌پذیری منطقۀ 8 شهر تهران در تمامی شاخص‌ها به‌جز شاخص اقتصادی مثبت و بیشتر از مقدار 2.5 به‌دست آمده است که نشان از وضعیت مناسب شاخص‌های مدنظر در کل منطقه است. از سویی دیگر تنها در دو شاخص جذابیت و زیبایی (0.019) و دسترسی (0.009)، تفاوت معناداری در محلات منطقۀ 8 شهر تهران وجود دارد. نتایج وضعیت محلات در برخورداری از شاخص‌های زیست پذیری حمل‌ونقل پاک حاکی از آن است که محلات تهرانپارس، دردشت، مدائن و هفت‌حوض به ترتیب جایگاه اول تا چهارم برخورداری و زیست پذیری حمل‌ونقل پاک را به خود اختصاص داده‌اند. ازاین‌رو رفع موانع ساختاری- اقتصادی، ایجاد زیرساخت‌های پیش‌نیاز دوچرخه‌سواری و تبلیغات در جهت تغییر نگرش مردم منطقه نسبت به استفاده از دوچرخه در سفرهای درون‌شهری می‌تواند راهبردهای مهمی در تحقق حمل‌ونقل پایدار منطقه باشد.  

measuring and evaluating urban livability with an emphasis on clean transportation indicators (case study: district 8 of tehran)

motorized transportation has a wide range of adverse consequences on urban communities and the environment, including pollution, heavy traffic, and an increase in accidents. one of the urban transportation solutions compatible with urban livability is the use of bicycles for intra-city travel along with other means of public transportation. therefore, this research aims to investigate the viability of clean transportation in district 8 of tehran. the research method is descriptive-analytical and the data was collected through library study and survey method (questionnaire and interview). the validity of the instrument and its reliability were confirmed with cronbach’s alpha (a=0.98). a sample size of 383 people was computed based on the 2016 population census of the region using cochran’s formula. data analysis was conducted using one-sample and friedman tests and in spss software. the results suggest that the livability status of district 8 of tehran is positive and over 2.5 in all indices except the economic index, which suggests the desirable status of the studied indices in the entire region. also, the significant coefficient shows a significant difference in only two indices of attractiveness and beauty (0.019), and accessibility (0.009) in neighborhoods of district 8 of tehran. moreover, regarding the status of the neighborhoods in terms of clean transportation livability, indicators suggest that tehranpars, dardasht, madain, and hafthauz neighborhoods are ranked first to fourth in terms of clean transportation and livability respectively, followed by narmak, eastern lashkar, western lashkar and taslihat neighborhoods.