بررسی ارتباط توسعه‌یافتگی و رقابت‌پذیری منطقه‌ای در شهرستان‌های مرزی (نمونه موردی: شهرستان‌های مرزی استان آذربایجان‌غربی)

دسترسی به توسعۀ ملی و منطقه‌ای آرمان بزرگ هر جامعه‌ای است که مستلزم شناخت دقیقی از وضعیت کشور و جامعه می‌باشد تا برنامه‌ریزی‌های آتی در مسیر توسعۀ پایدار صورت گیرد. هدف اصلی این پژوهش بررسی ارتباط توسعه‌یافتگی و رقابت‌پذیری منطقه‌ای در شهرستان‌های مرزی استان آذربایجان‌غربی می‌باشد. روش پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ ماهیت توصیفی-تحلیلی می‌باشد. در جهت گردآوری‌ داده‌های پژوهش از روش‌های کتابخانه‌ای و میدانی استفاده‌ شده است. تجزیه‌وتحلیل داده‌های گردآوری‌شده به‌صورت کمی و از طریق نرم‌افزارهای excel، opa، gis وswot -  meta بوده است. در جهت رتبه‌بندی شهرستان‌های مرزی از مدل تصمیم‌گیری چندشاخصه cocoso، در جهت خوشه‌بندی شهرستان‌های مرزی از روش خوشه‌بندیk-means  و در جهت بررسی رقابت‌پذیری منطقه‌ای از متاسوات استفاده‌ شده است. نتایج این پژوهش نشانگر این است که با توجه به نحوۀ توزیع شاخص‌های تلفیقی در استان آذربایجان غربی، این استان از مدل مرکز- پیرامون تبعیت می‌کند؛ به‌طوری‌که توزیع امکانات و خدمات به ‌جای اینکه در سطح استان و مابین شهرستان‌های مرزی به‌صورت عادلانه توزیع شود، به‌صورت ناعادلانه توزیع‌شده است و بیشتر خدمات در شهرستان ارومیه و در رتبۀ بعدی شهرستان خوی توزیع گردیده است. همچنین وضعیت رقابت‌پذیری منطقه‌ای نشانگر این است که شهرستان ارومیه با فاصلۀ بسیار زیادی از سایر شهرستان‌های مرزی در دو بعد متمایزکننده در منابع و توانایی‌ها تحت عنوان توسعه‌یافتگی و رقابت‌پذیری منطقه‌ای قرار دارد. در طول زمان با ادامه این روند، واگرایی شدید در میان شهرستان‌های مرزی ایجاد می‌گردد که مستقیماً بر توزیع جمعیت در استان اثرگذار خواهد بود و باعث مهاجرت ساکنین از شهرستان‌های کم‌برخوردار به سایر شهرستان‌ها خواهد بود. 

investigating the relationship between regional development and competitiveness in border towns (case study: border towns of west azerbaijan province)

access to national and regional development is a lofty aspiration of every society and nation, which calls for a deep understanding of the status and resources of the country and society so that future plans are geared toward sustainable development. the main purpose of this research is to investigate the relationship between regional development and competitiveness in border towns of west azerbaijan. this is an applied study that is descriptive-analytical in nature. library and field methods were used to collect research data. data analysis was conducted quantitatively using excel, opa, gis, and meta-swot software. cocoso multi-criteria decision-making model was used to rank border towns, the k-means cluster method was adopted to cluster border towns, and meta-swot was used to explore regional competitiveness. the results suggest that based on the distribution of integrated criteria in west azerbaijan province, this province follows the core-periphery model. thus, facilities and services, rather than being fairly distributed at the provincial level and in border towns, have been unfairly distributed, so that the bulk of services have been distributed in urmia and khoi, respectively. further, the state of regional competitiveness shows that urmia is far distinct from other border towns in two differentiating dimensions of resources and capabilities, i.e., development and regional competitiveness. the persistence of this process over time would lead to severe divergence in the border towns, which can directly affect demographic distribution in the province, fueling the migration of residents from less-developed towns to other more-developed ones.