بررسی فعالیت میسیون آمریکایی همدان در دوره قاجار؛ با تاکید بر ساخت کلیسای انجیلی

همدان از جمله ماندگاه‌های مسیحیان از قرن اول میلادی بدین سو بوده است. توالی حضور پیروان مسیح در این شهر در قرن نوزدهم ادامه یافت و همدان مورد توجه میسیون‌ پرسبیترین آمریکایی قرارگرفت که شاخه‌ای از پروتستانتیسم مسیحی است و تفاوت آن با دیگر فرق مسیحی گستره جهانی آن می باشد. یکی از اقدامات ملموس میسیون‌ها در جهان، ساخت کلیساهایی در حوزه‌ گسترششان بود. در همدان نیز کلیسای انجیلی موسوم بهmemorial chapel واقع در حیاط بیمارستان آمریکایی یکی از این سازه‌هاست که تاکنون به صورت تخصصی مورد پژوهش قرار نگرفته است. نوشتار حاضر نخستین پژوهش تخصصی در این باره است که نوع آن کاربردی و روش آن تاریخی با رویکرد توصیفی تحلیلی می باشد. این پژوهش به مدد منابع کتابخانه‌ای، اسناد آرشیوی و پژوهش‌های میدانی در پی پاسخ بدین سوال است که کلیسای انجیلی در چه دوره‌ای ساخته شده؟ سازنده‌ آن کیست؟ و در ساخت آن از چه روش و اسلوبی بهره‌ گرفته شده است؟ طبق بررسی‌های انجام شده به نظر می‌رسد این کلیسا در اواخر قاجار و توسط شخصی به نام جیمز هاکس کشیش میسیونر معروف و با الگو از سبک‌های رایج کلیساسازی و خانه‌سازی در قرون نوزدهم و بیستم آمریکا ساخته شده است. یافته‌ها نشان می دهد این کلیسا در واقع یک بنای یادبود بوده و نقشه‌‌ سازه نیز منطبق با نوع کلیساهای طولی با پلان صلیبی است که در اروپا و سپس در آمریکا ایجاد شد و به مرور در برخی از نقاط دنیا از جمله همدان در حدود سال‌های 1919 تا 1927م(1337 تا 1345ق) گسترش یافت.طبق بررسی های انجام شده به نظر می رسد این کلیسا در اواخر قاجار و توسط شخصی به نام جیمز هاکس، کشیش میسیونر معروف و با الگوبرداری از سبک های رایج کلیساسازی و خانه سازی در قرون نوزدهم و بیستم آمریکا ساخته شده است

investigating the activities of the american mission in hamadan during the qajar period, emphasizing the construction of the evangelical church

hamedan has been one of the centers of christians since the first century ad.the presence of christ's followers in this city continued in the19th century،and hamedan received the attention of the american presbyterian mission,which is a branch of christian protestantism،and its difference from other christian denominations is its global scope.one of the concrete actions of the missions in the world was to build churches in the areas under their influence.in hamedan,the evangelical church called memorial chapel located in the courtyard of the american hospital is one of these structures that has not been researched in a specialized way.the present article is the first specialized research in this regard,which is applied and its method is historical with a descriptive analytical approach.with the help of library sources،archival documents and field research،this research seeks to answer the question,in what period was the evangelical church built? who is its creator? and what method and style was used in its construction? according to the investigations,it seems that this church was built in the late qajar period by a person named james hawkes،a famous priest missionary,based on the common styles of church building and house building in the 19th and 20th centuries in america.the findings show that this church is actually a monument and the plan of the structure corresponds to the type of long churches with a cruciform plan that were created in europe and then in america and gradually in some parts of the world including hamedan around1919.it was extended until1927