خوانشی نو از ماهیت نقش‌مایه شبه‌انسان‌شاخدار بر روی برخی آثار مفرغی لرستان با دیدگاه ساختار گرایانه

آثار مفرغی لرستان برای اولین بار از سال 1928 میلادی در بازارهای عتیقه به علاقه‌مندان و پژوهشگران معرفی گردید که از غرب ایران بدست آمده‌بودند. تاریخ‌گذاری‌های مختلفی در ارتباط با این اشیاء صورت گرفته؛ اما در مجموع محققان این اشیاء را به اواخر هزاره‌ دوم تا اوائل هزاره‌ اول قبل از میلاد نسبت داد‌ه‌اند. این اشیاء به دلیل شمایل‌نگاری‌های منحصربه‌فرد زینت‌بخش بسیاری از موزه‌های دنیا هستند. یکی از جالب‌ترین نقش‌مایه‌های اجرا شده بر روی این آثار نقش‌مایه «شبه‌انسان شاخدار» است. گروهی از پژوهشگران این نقش‌مایه را مربوط به خدای «سروش» دانسته‌ و برخی دیگر از این موجود به عنوان «گیلگمش» یاد کرده‌اند و برخی نیز بر این باوراند که این نقش‌مایه روایت‌گر «ارباب حیوانات» است. تمامی این نظریات مبتنی بر تک یافته‌هایی، بدون ارتباط جامع با تمامی مفرغ‌هایی هستند که این نقش‌مایه بر روی آن‌ها اجرا شده‌است. لذا به منظور دست‌یابی به یک تعریف جامع از نقش‌مایه «شبه انسان شاخدار» یک مجموعه 21 عددی از مفرغ‌های لرستان انتخاب و با بهره‌گیری از رویکرد ساختارگرایانه توصیف و منجر به شناسایی یک شخصیت ماورائی با جنسیتی نامشخص گردید. به منظور خوانش ماهیت این نقش‌مایه نیز با استفاده از نگاه ساختاری به موقعیت و ترکیب این نقش با نقوش پیرامونی و بهره‌گیری از تحلیل این ترکیب در گروه خاصی از سنجاق‌ها به روش ساختارگرایی سوسور شواهدی را ارائه کرده‌ایم که این شخصیت را می‌توان به عنوان خدای مردگان معرفی کرد که نشانه‌هایی از ارواح انسان‌های مرده با جنسیت‌های زنانه و مردانه را در اختیار گرفته است.و در هیبت این نقش‌مایه تجلی پیدا کرده است.

a new narrative of the motif of the horned pseudo human on some luristan bronzes artifacts based on structuralism method

purpose: luristan bronzes, were introduced in scientific societies from 1928 onwards through antique markets. these objects were obtained from the areas in central zagros and western iran. because of the combinations of special motifs, they were placed in the showcases of many prestigious museums. one of the attractive motifs of these objects is the motif of horned pseudo human, which has been studied by researchers since the beginning of the recognition of the concept of this motif some identified the role as belonging to the god of sorush and others as gilgamesh and the other group believes that this motif is a representation of a creature with lord of animals. all these theories are based on isolated findings without a comprehensive connection with all the bronzes on which these motifs were performed.method and research: this article has been carried out using the descriptive analytical method on lurestan's bronzes, in the context of structuralist approach. the data used in this research is also based on images collected from different museums in the world.findings and conclusions: in order to achieve a comprehensive definition of the motif of the horned pseudo human, a set of 21 figures from lurestan bronzes were selected and described using the structuralist approach, leading to the identification of a supernatural character with an unknown gender. in order to read the nature of this motif, by using a structural look at the situation and the combination of this role with surrounding motifs and using the analysis of this combination in a certain group of pins by using saussure's structuralism method, we have provided evidence that this character can be introduced as god of the dead. which has acquired the signs of the spirits of dead people with female and male genders and has been manifested in the awe of this particular form.