تحلیل انسجام غیرساختاری غزلی از حافظ‌ شیرازی (براساس الگوی هلیدی و حسن)

موضوع انسجام و یا عدم انسجام غزلیات حافظ از دیرباز مورد توجه بسیاری از ادیبان و حافظ‌پژوهان بوده‌است. در دنیای معاصر بسیاری از نظریات زبان‌شناسی برای توضیح و تفسیر مطالبی از این‌دست کارآمد می‌نماید. این پژوهش که به روش توصیفی تحلیلی نگاشته‌شده، درصدد است تا با تبیین و توضیح موضوع انسجام غیرساختاری و نشان‌دادن مولفه های این انسجام بر اساس الگوی هلیدی و حسن (باتوجه به زبان‌شناسی نقش‌گرا و اصول انسجام متن)، مساله‌ وجود انسجام غیرساختاری در غزل حافظ را تبیین و بررسی نماید. در این پژوهش، انسجام غیرساختاری غزلی از حافظ در سه سطح بررسی و تحلیل خواهدگردید: 1 انسجام واژگانی یا لغوی (تکرار، حوزه معنایی مشترک: ترادف معنایی، تضاد معنایی، تقابل، شمول واژگی، اشتراک مجازی)؛ 2 انسجام نحوی یا دستوری (ارجاع، حذف، جایگزینی)؛ 3 انسجام پیوندی (روابط معنایی دستوری). برآیند پژوهش حاکی از آنست علیرغم این‌که گویا ابیات حافظ در این غزل از انسجام برخوردار نیستند و هر بیت به نظر مستقل از بیت دیگری به‌نظر می‌آید، این ابیات از اتحاد و انسجامی غیرساختاری برخوردارند.

analyzing the non structural coherence of a ghazzal by hafez shirazi

the issue of coherence or incoherence of hafez's sonnets has long been the concern of many writers and hafez scholars. in the contemporary world،many linguistic theories are effective for explaining and interpreting such matters. this research،which is written in a descriptive analytical method،tries to clarify and explain the issue of non structural coherence and show the components of this coherence based on the model of halliday and hasan (according to role oriented linguistics and the principles of text coherence )،to explain and examine the issue of non structural cohesion in hafez's sonnet. in this research،the non structural coherence of hafez's sonnet will be investigated and analyzed at three levels: 1 lexical or lexical coherence (repetition،common semantic field: semantic synonymy،semantic contrast،opposition،lexical inclusion،virtual commonality), 2 syntactic or grammatical coherence (reference،deletion،replacement), 3 coherent coherence (semantic grammatical relations). the result of the research indicates that despite the fact that hafez's verses in this sonnet seem to lack coherence and each verse seems to be independent from another verse،these verses have a non structural unity and coherence.