عوامل موثر بر شکل گیری اتحاد راهبردی ترکیه و جمهوری آذربایجان

با روی کارآمد حزب عدالت و توسعه در سال 2002 تحت‌تاثیر دیدگاه داوود اوغلو ارتباط گسترده با محیط پیرامونی در دستور کار مقامات ترکیه قرار گرفت. ازاین‌رو، ترکیه تلاش‌ کرد تا ارتباط خود را با جمهوری آذربایجان افزایش دهد. روابط آنکارا– باکو، در جنگ 2020 قره‌باغ عمق بیشتری پیدا کرد و با «اعلامیه شوشی» به اوج خود رسید. اعلامیه شوشی را می‌توان سنگ بنای روابط ترکیه و جمهوری آذربایجان در تحولات جدید دانست. بیانیه شوشی به‌وضوح هماهنگی سیاست کلی در حوزه‌های نظامی، سیاسی و سیاست خارجی را بیان می‌کند. در واقع، این سند بیانگر اتحاد راهبردی بین ترکیه و جمهوری آذربایجان است. از این‌رو، در این مقاله با روشی توصیفی تحلیلی و با بهره‌گیری از چارچوب نظری سه سطح سه حوزه‌ای محی‌الدین مصباحی که یک خوانش ویژه از ژئوپلیتیک است و یک دید سه‌جانبه از سیستم بین‌المللی با سه سطح داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی و سه حوزه مرتبط به هم و درعین‌حال متمایز ژئوپلیتیک، ژئواکونومیک و ژئوکالچر، ارائه می‌دهد، تلاش شده است به این پرسش که چه عواملی سبب تکوین و تعمیق اتحاد راهبردی بین ترکیه و جمهوری آذربایجان شده است؟ پاسخ داده شود. نتیجه کلی مقاله نشان می‌دهد که مجموعه‌ای از عوامل ژئوپلیتیکی، ژئواکونومیکی و ژئوکالچر در سه سطح بین‌المللی، منطقه‌ای و داخلی سبب تکوین و تعمیق اتحاد بین ترکیه و جمهوری آذربایجان شده است. در این پژوهش، روش گردآوری اطلاعات نیز به‌صورت استفاده از منابع مکتوب اعم از کتب، مقالات، اسناد و داده‌های اینترنتی است.

factors affecting the formation of the strategic alliance between türkiye and the republic of azerbaijan

since the justice and development party assumed power in 2002, turkish policymakers have prioritized fostering extensive engagement with the surrounding region under the influence of davutoğlu. therefore, the republic of türkiye tried to strengthen its ties with the republic of azerbaijan. the 2020 nagorno–karabakh war deepened ankara–baku relations, culminating in the shusha declaration. this declaration can be considered a cornerstone of turkish–azerbaijani relations, clearly outlining coordination in military, political, and foreign policy spheres. essentially, it signifies a strategic alliance between the two countries. this paper employs a descriptive-analytical approach, using mohiyoddin mesbahi’s three-level, three-domain theoretical framework—i.e., a unique reading of geopolitics offering a tripartite view of the international system encompassing domestic, regional, and international levels. additionally, it introduces three interconnected yet distinct domains: geopolitics, geoeconomics, and geoculture. this framework is drawn on to address the following question: what factors have contributed to the formation and deepening of the strategic alliance between türkiye and azerbaijan? the hypothesis is that a combination of geopolitical, geoeconomic, and geocultural factors at the international, regional, and domestic levels have driven this alliance. the research methodology involves a review of written references, e.g., books, papers, and documents, as well as online data.