هم سنجی الگوهای غالبِ کیفرگذاریِ جرایم نوجوانان دراسناد بین المللی حقوق بشر و حقوق ایران؛ از گفتمان رفاه تا گفتمان عدالت

چگونگی‌ تعیین‌‌ پاسخ‌ درحقوق‌ کیفری ‌نوجوانان‌‌ محل‌ مناقشۀ قانونگذاران‌ در انتخاب ‌برنامه‌ها و سیاست‌های منطقی قرار داشته است؛ به‌نحوی‌که موجب شکل‌گیری الگوهای متفاوت در زمینۀ کیفرگذاریِ جرایم این افراد شده است. رایج‌ترین آنها، الگوی عدالت و رفاه است. الگوی عدالت بر پذیرش کیفرهای سخت‌گیرانه و استفاده ازآن جهت ارعاب یا استحقاق تاکید داشته و الگوی رفاه ازطریق تضمین حق بر بازپروری درصدد به‌سازی وضعیت رفتاری/شخصیتی نوجوانان بزهکار است. پرسش اصلی مقاله این است که چه الگوی پاسخ‌گذاری در حقوق داخلی و نظام بین‌المللی حقوق بشرکه هدف خود را بر افتراقی‌سازی عدالت کیفری بنا نهاده پذیرفته شده است. در این پژوهش از روش توصیفی تحلیلی و مطالعۀ قوانین داخلی و بین‌المللی با نگاه تطبیقی جهت پاسخ‌گویی به این پرسش‌ها استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشانگرهنجارمند‌سازی گفتمان الگوی رفاه در مقرره های گوناگونِ اسناد بین‌المللی است. به‌‌طوری‌که‌‌ می‌توان ‌فردی‌سازی،کثرت‌گرایی ‌ارفاق‌های‌ حبس‌زدا‌ و ممنوعیت ‌مطلق‌ کاربست‌ رویکرد سخت‌گیرانه را در این اسناد ملاحظه کرد.در مقابل،گفتمان تقنینی ایران با توجه به ماهیت جرم نوجوانان، گرایش به الگوهای رقیب داشته است. یعنی ‌در جرایم شرعی براساس مولفه‌های‌امکان کاربست کیفرهای بدنی وتضمین حق برامنیت و در تعزیرات با توجه به فردی‌زدایی و محوریت سالب‌آزادی، الگوی عدالت و الگوی جایگزینی به مثابۀ الگوی‌ غالب‌کیفرگذاری‌ پذیرفته‌ شده ‌است.

comparative analysis of dominant models for penalization of juvenile delinquency in international human rights documents and laws of iran: from a welfare discourse to a justice discourse

legislators have been involved in several disputes over the methods of determining responses in criminal juvenile laws to adopt logical plans and policies; as a result, various models have emerged for the penelisation of juvenile delinquency. the most common models represent justice and welfare. the justice model emphasises the acceptance of strict punishments used for intimidation or entitlement, whereas the welfare model seeks to improve the behaviour/personality of juvenile delinquents by guaranteeing the right to rehabilitation. this paper addresses the following question: what penalisation model is accepted in both the laws of iran and the international human rights system for the differentiation of criminal justice? in this study, a descriptive analytical method is employed to answer such questions by reviewing national and international laws from a comparative perspective. research findings indicate the normalisation of the welfare discourse in various regulations of international documents, which reflect individualisation, pluralism of de incarceration leniency, and absolute prohibition of strict approaches. by contrast, iran’s legislative discourse tends to adopt opposite models due to the nature of juvenile delinquency. in other words, the justice model and the alternative model are accepted as the dominant penalisation models based on the possibility of applying physical punishments and guaranteeing the right to security in sharia related crimes as well as individualisation and freedom deprivation centrality in punishments.