بازخوانی و شناسایی قواعد شرعی ناظر به روابط بین الملل

در دنیای کنونی که از آن به دهکده جهانی تعبیر می‌شود، کشورها ناگزیر به گسترش تعامل و همکاری و فزونی ارتباطات بین‌المللی با یکدیگر می‌باشند. درواقع امروزه نمی‌توان کشوری را یافت که خود را بی‌نیاز از تعامل با سایر کشورها دانسته و قاعدتاً زیست در نظم نوین جهانی بدون برخورداری از روابط فراملی ممکن نیست. در این میان از یک‌سو بایستی به تنظیم روابط خود با جهان پرداخت و از دیگر سوی، برای کشورهای اسلامی ضرورت دارد که در تنظیم تعاملات بین‌المللی خود، چارچوب‌ها و هنجارهای شریعت را مدنظر قرار دهند. مقصود از ناظر بودن این قواعد بر عرصه‌ روابط بین‌الملل، این است که مسلمانان می‌بایست، مطابق این رهنمودها، رابطه خود را با کشورهای غیرمسلمان تنظیم نمایند. با عنایت به خلاء پژوهشی موجود، جستار حاضر با کاربست شیوه توصیفی-تحلیلی و در پژوهشی مسئله‌محور، میراث مکتوب اسلامی را مورد کاوش قرار داده است. رهاورد پژوهش نشان می‌دهد مطابق آموزه‌های شریعت و متخذ از آرای فقیهان اسلامی، می‌توان چهار قاعده بنیادین را به‌مثابه شالوده و زیربنای روابط بین‌الملل اسلامی در نظر گرفت: 1- قاعده کرامت. 2- قاعده وهن و تنفیر دین. 3- قاعده نفی سبیل. 4- قاعده لاضرر (که قاعده الزام نیز می‌تواند زیرمجموعه و تابعی از این قاعده تلقی شود).

reviewing and identifying sharia rules governing international relations

in today’s world, described as a global village, countries inevitably need to expand their interactions, collaborations, and international relations with each other. no country can claim to be self-sufficient, as thriving in the new global order is virtually impossible without transnational ties. states must regulate their relations with the rest of the world; islamic states, additionally, must consider sharia frameworks and norms when forming their international interactions. the term governing rules of international relations means that muslims must adjust their relations with non-muslim states in conformity to these guidelines. given the gap in research, the present study employs a descriptive-analytical approach and problem-oriented perspective to explore the written islamic heritage. the findings indicate that according to sharia teachings and the opinions of islamic jurists, four fundamental principles can be considered as the foundations of islamic international relations: 1) the rule of dignity (karāmah), 2) the rule against defamation of religion, 3) rule of denying means (nafy al-sabīl), and 4) rule of no harm (lā darar) with the rule of obligation (al-iltizām) also being a subset and function of this rule.