تئوری ‌های حاکم بر قراردادهای نفتی از منظر آرای داوری بین المللی

رویه‌ داوری‌ های بین‌المللی که از نیمه دوم قرن بیستم توسط تابعان و ذینفعان عمده منابع نفتی یعنی شرکت‌های نفتی و کشورهای نفت‌خیز ایجاد شد، باعث صدور آرای مهمی گردید که به مثابه رویه قضایی در حقوق بین‌الملل تثبیت شد و نقشی مهم و راهگشا درقراردادها و اختلافات بعدی ایفا کرد؛ از جمله‌ این آراء می‌توان به رای‌های صادره در پرونده‌های بی‌پی و لیامکو و تاپکو علیه لیبی، آجیپ علیه کنگو، سافیر علیه شرکت ملی ایران و دعاوی نفتی بین آمریکا وایران خصوصا دعوای آموکو و کنسرسیوم اشاره کرد. در چنین چشم‌اندازی سوال این است که رویه-های داوری بین‌المللی در اختلافات قراردادهای نفتی، توانسته‌اند به عنوان تئوری‌های ثابت، راهگشای حل اختلافات بعدی باشند؟ برای پاسخ به این پرسش با بررسی تحلیلی و تبیینی تئوری‌ها و نظریات داوران در مورد قوانین برخی کشورها، رویه‌های داوری قراردادهای نفتی در طول زمان و استفاده از ابزار کتابخانه‌ای‌، اسناد و منابع اینترنتی جهت گردآوری داده‌ها، به این نتیجه می‌رسیم که آراء و استدلال‌های داوران، نه ‌تنها توانسته‌اند اختلافات در حوزه‌های نفت را به شکل چشمگیری حل کنند، بلکه باعث گردیده‌اند، با ریشه‌یابی دقیق و کسب تجربیات فراوان هر چند گران از بوجود آمدن مجدد این اختلافات جلوگیری نمایند. علاوه بر آن علیرغم کم‌وکاستی‌ها و اختلافات نظری داوران در رویه‌های داوری،‌ این رویه‌ها کماکان، الهام‌بخش حل اختلافات، میان شرکت‌های نفتی و کشورهای میزبان گردیده‌اند.