جهان عرب در دوره پساناآرامی؛ دغدغه های امنیت اجتماعی-اقتصادی پیش رو

پس از خودسوزی محمد بوعزیزی در تونس در سال 2010 ، موجی از ناآرامی‌ها جهان عرب را فرا گرفت که در نهایت منجر به بروز انقلاب در تونس و مصر، سرنگونی حکومت در یمن و لیبی و جنگ داخلی در سوریه شد. اگرچه برای ناآرامی‌های مذکور دلایل عدیده‌ای چون وابستگی دولت‌ها به قدرت‌های خارجی، وجود دولت‌های استبدادی، سرکوب مخالفین به طور عام و جریان‌های اسلام‌گرا به طور خاص، قدرت فرد-محور و ... را ذکر کرده‌اند اما به طور قطع فرسایش قرارداد اجتماعی یکی ازعمده‌ترین دلیل بروز این اعتراضات بود. علیرغم گذشت بیش از یک دهه از این ناآرامی‌ها، جهان عرب هنوز نتوانسته‌ به یک سازکار مناسب برای تعریف الگوی جدیدی از قرارداد اجتماعی برسد؛ به طوری‌که این ناتوانی، امنیت وجودی دولت‌های عرب را در خاورمیانه به طور جدی تحت الشعاع قرار داده است. حال سوال اصلی این است که چرا دولت‌های عرب قادر به دستیابی به یک راه‌حل نهایی در تعیین الگوی بهینه ارتباط بین دولت و جامعه به عنوان قرارداد اجتماعی جدید نیستند؟ در این ارتباط، به نظر می‌رسد فقدان کانال‌های گفتگو بین دولت و جامعه، عدم امکان تغییر جایگاه اجتماعی شهروندان، اعمال سیاست‌های محرویت‌زا، وجود نهادهای دموکراتیکِ فاقد مشروعیت، جایگاه اجتماعی زنان و ... از موانع اصلی ظهور یک قرارداد اجتماعی جدید هستند. دراین مقاله قصد بر آن است در چارچوب مکتب امنیتی کپنهاگ و روش شناسی پسااثباتگرایی مبتنی بر روش های متقاطع استقراء و قیاس به بررسی مولفه هایی بپردازیم که بی توجهی به آنها زمینه امنیتی شدن جوامع در جهان عرب توسط سیاستمداران فراهم شده است.

the arab world and the future socio-economic security concerns of the post-unrest era

after the selfimmolation of mohamed bouazizi in tunisia in 2010, a wave of unrest swept the arab world, which eventually led to revolutions in tunisia and egypt, the overthrow of the government in yemen and libya, and the outbreak of the civil war in syria. while many reasons were offered for these unrests, such as the dependence of governments on foreign powers, the existence of authoritarian governments, suppression of opponents in general and islamist movements in particular, individualcentered power, etc., the main reason shall be considered the erosion of the social contract. however, after more than a decade, the arab world has not yet been able to find a suitable mechanism to define a new model of social contract. now the main question is why arab governments are not able to reach a final solution in determining the optimal pattern of communication between the government and the society as a new social contract. it seems that lack of dialogue channels between the government and the society, the impossibility of changing the social status of citizens, the implementation of povertygenerating policies, the existence of illegitimate democratic institutions, the social status of women, etc. are among the main obstacle in this regard. considering the critical situation of these governments, in that normal political factors have turned into socioeconomic security concerns due to the inefficiency of the governments, this study intended to investigate factors that have led the arab world into a security crisis in the framework of the copenhagen school of security.