بررسی تطبیقی-تحلیلی گفتمان‌های رقیب در خاورمیانه: مطالعه موردی گفتمان‌های انقلاب اسلامی ایران، اخوانی سکولار ترکیه و سلفی-تکفیری عربستان سعودی

گفتمان‌ها در عرصه سیاست خارجی، به عنوان یک پدیده مطالعاتی در روابط بین‌الملل، دارای جایگاه هستند. گفتمان‌ها، دال‌های شناور را از حوزه گفتمان‌گونگی هر کشور، بر حول دال مرکزی خود، مفصل‌بندی کرده و تبدیل به وقته می‌کنند. آنها با پدید آوردن غیر و رقیب، روابط خارجی کشورها را دارای هویت می‌کنند، آنگاه، گفتمان‌های غیر را شناخته و رقابت با آنها را شکل می‌دهند. در خاورمیانه امروزی، با توجه به اینکه این منطقه همواره دارای تنش بوده، سه گفتمان انقلاب اسلامی از سوی ایران، اسلام میانه‌رو از سوی ترکیه و سلفی-تکفیری از سوی عربستان، یکدیگر را به عنوان غیر شناسایی کرده‌اند و در حال رقابت با هم هستند. از آنجا که هر گفتمان تلاش می‌کند هژمون شود، گفتمان‌های مذکور نیز در این جهت، تلاش می‌کنند تا نفوذ خود را در خاورمیانه به حداکثر برسانند. با وجود چنین گفتمان‌هایی، هدف این مقاله، مقایسه آنها با یکدیگر است. بنابراین، پرسش اصلی این مقاله آن است که «در مقایسه تطبیقی گفتمان مذکور که از سوی سه قدرت منطقه‌ای ایران، ترکیه و عربستان هدایت می‌شوند، چه موارد مشابهت و تفاوتی وجود دارد؟» برای پاسخ به این سوال، روش تحقیق مقاله، روش گفتمانی و روش مقایسه‌ای است و نتیجه کلی مقاله نیز نشان می‌دهد گفتمان‌های سه‌گانه انقلاب اسلامی، اسلام‌میانه‌رو و سلفی-تکفیری، همگی برآمده از دال‌های شناور اسلام هستند، اما با توجه به وضعیت فرهنگی، مذهبی، اجتماعی، سیاسی و تاریخی سه کشور ایران، ترکیه و عربستان، به اشکال گوناگونی بر گرد دال‌های مرکزی متفاوت، مفصل‌بندی شده و یکدیگر را به عنوان رقیب، طرد می‌کنند.

ComparativeAnalytical study of Rival Discourses in the Middle East: A Case Study of Discourses of the Islamic Revolution of Iran, the Secular Brotherhood of Turkey and the SalafiTakfiri of Saudi Arabia

Discourses in Foreign Policy are Important, especially as case studies in International Relations. They articulate floating signs from the discourses of each country around their central sign and turn them into moment. By creating a nonrival, they identify foreign relations of the countries. Then, they recognize other discourses and compete with them. In today’s Middle East, given that the region has always been tense, the three discourses of the Islamic Revolution on the part of Iran, moderate Islam on the part of Turkey, and SalafiTakfiri on the part of Saudi Arabia have identified each other as nonidentical and are competing with each other. Because every discourse seeks to be hegemonic, these discourses also seek to maximize their influence in the Middle East. Despite of the presence of such discourses, the purpose of this article is to compare them. Therefore, the main question of this article is that in comparing the abovementioned discourses, which is guided by the three regional powers of Iran, Turkey and Saudi Arabia, what are the similarities and differences? To answer this question, the research method is debate and comparative. The general conclusion of the article also shows that the three discourses of the Islamic Revolution, moderate Islam, and SalafiTakfiri are all derived from the floating signs of Islam. However, considering the cultural, religious, social, political and historical situation of the three countries of Iran, Turkey and Saudi Arabia, in various forms around the different central signs, they are articulated and reject each other as rivals.