آسیب در روان‌‌درمانی از نگاه مراجعین: یک پژوهش کیفی

زمینه و هدف: سومین اصل از اصول عمومی نظام‌‌نامۀ اخلاق حرفه‌‌ای سازمان نظام روانشناسی و مشاورۀ ایران عبارت است از: اصل سودمندی و عدم آسیب‌‌رسانی. علی‌‌رغم وجود چنین توصیه‌‌ای، حوزۀ روانشناسی بالینی و مشاوره در ایران نسبت به آسیب‌‌زا بودن برخی مداخلات و گزارش آن‌ها در تحقیقات، بی‌‌تفاوت بوده است. این در حالی است که از شناسایی اثرات منفی روان‌‌درمانی چند دهه می‌‌گذرد. بااین‌حال، در فهم آسیب و اثرات منفی، زمینه‌‌سازهای آسیب و پیامدهای آن ابهام وجود دارد. بعلاوه، در پژوهش‌‌های موجود اغلب برای تعریف آسیب، نظر متخصصان و درمانگران موردتوجه بوده و فهم مشخصی در خصوص تجربه مراجعین به‌عنوان افرادی که از این خدمات بهره‌‌مند می‌‌شوند کمتر در دسترس می‌‌باشد.مواد و روش‌ها: مطالعۀ حاضر از نوع اکتشافی با روش تحقیق کیفی است.  ابزار پژوهش مصاحبۀ نیمه ساختاریافته بوده که  با 16 مشارکت‌‌کننده که به صورت هدفمند در طی مراحل کدگذاری انتخاب شدند و تجربۀ خود از شرکت در جلسات روان‌‌درمانی را آسیب‌‌زا می‌‌دانستند با استفاده از رویکرد نظریۀ داده بنیاد اشتراوس و کوربین با نرم‌‌افزار maxqda مورد تحلیل قرار گرفت و تا رسیدن به اشباع مقولات ادامه یافت.یافته‌ها:  اطلاعات ثبت، کدگذاری و در قالب کدهای ثانویه، مقولات فرعی و اصلی طبقه‌‌بندی شدند. آتوریتۀ درمانگر و ضعف رابطۀ درمانی به‌عنوان شرایط علی مرتبط با درمانگر، بعلاوه درماندگی مراجع، بت ساختن از درمانگر و بی‌‌اطلاعی از حقوق و فرآیند درمان به‌عنوان شرایط علی مرتبط با مراجع شناسایی شد. مطابق با تحلیل نظر مشارکت‌‌کنندگان، مقولات اصلی آسیب نیز شرم و سوءاستفاده شدن به دست آمد. نتیجه‌گیری: در فهم آسیب، به ماهیت بین فردی روا‌‌ن‌‌درمانی توجه چندانی صورت نگرفته و تمرکز بر مداخلات آسیب‌‌رسان و تصمیمات نادرست درمانگران بوده است. نتایج نشان می‌‌دهد هر درمانگر و هر روان‌‌درمانی پتانسیل آسیب زدن به مراجعین را دارد. آنچه می‌‌تواند روان‌‌درمانی را برای مراجعین آسیب‌‌زا سازد، عدم وجود پاسخ‌‌دهی مناسب درمانگر به تجربیات درونی مراجع است، خصوصاً زمانی که تجربیات ناخوشایند ایشان مرتبط با ارتباط درمانگر مراجع باشد.

harm in psychotherapy from the perspective of clients: a qualitative study

aim and background: the third principle of the code of ethics for professional practice in psychology and counselling organization islamic republic of iran is the principle of benefit and non harm. despite such advice، the field of clinical psychology and counseling in iran has been indifferent to the harmfulness of some interventions and their reporting in research. despite decades of identifying the negative effects of psychotherapy، there is still ambiguity in understanding theharm، its foundations and consequences. furthermore، in literature review، defining harm has often focused on the opinions of professionals and therapists، and there is less availability of a clear understanding of the experiences of clients as individuals who benefit from these services.methods and materials: the current study is an exploratory study using qualitative research method. the research tool was semi structured interviews، conducted with 16 participants who were selected purposefully during the coding stages and considered their experience of attending psychotherapy sessions to be harmful. the data was analyzed using the grounded theory approach of strauss and corbin with the maxqda software and continued until saturation of categories was reached..findings:  the recorded information was coded and classified into secondary codes، categories and classes. the therapist's authority and the weakness of the therapeutic relationship were identified as causal conditions related to the therapist، along with the client's sense of helplessness، idolization of the therapist، and limited awareness of patient rights and the treatment process as causal conditions related to the client. according to the analysis of the participants' opinions، the main categories of harm were found to be shame and thought about being abused.conclusions: in the realm of harm، there has not been much attention to the interpersonal nature of psychotherapy، and the focus has been on harmful interventions and incorrect decisions made by therapists. the results show that each therapist and each psychotherapy has the potential to harm clients. what can make psychotherapy harmful for clients is the lack of appropriate responsiveness from the therapist to the clients' inner experiences، especially when their negative experiences are related to the therapist client relationship.