سایبورگ و چالش های آن؛ درنگی از چشم انداز حقوق بشر

زیست فناوری با پیشرفت های ناباورانۀ خود رویای دستیابی به یک اَبَرانسان را که در داستانها و فیلم های تخیلی ترسیم شده است از راه درهم آمیزی اندامگان زیستی انسان با ایمپلنت ها و پروتزهای گونه گون با شتاب فزاینده ای به واقعیت نزدیک می کند. هیبریداسیون انسان و ماشین که باعنوان سایبورگ شناخته میشود، دشواریهای فراخ دامنه ای را برای علوم انسانی به ارمغان آورده است. خودنمایی گفتمان های رویارو همچون پسا انسان گرایی که نویددهندۀ گذار از مفهوم انسان و پانهادگی به پساانسانیت هستند از پیامدهای چنین واقعیتی است. در این میان، داستان حقوق بشر که تا اندازۀ فراوانی داستانِ انسان گرایی و قدردیدگی منزلت گونۀ مسلط کنونی در جهان یعنی انسان دارای خودآگاهی است، بازیگران نوین و درنتیجه پُرسمان‌های تازه ای را فراروی خود می بیند؛ آیا سایبورگ به مثابۀ پدیده ای نیمه‌انسان- نیمه‌ماشین میتواند زیر چتر حقوق بشر با مفهوم و گسترۀ کنونی خود قرار گیرد؟ آیا سرشت پیچیده و تااندازه ای ناشناختۀ سایبورگ بایستۀ دست کشیدن از مفهوم انسان و سرانجام فروپاشی حقوق بشر است؟ نوشتار پیشِ رو میکوشد با برگرفتن روشی توصیفی‌تحلیلی افقهایی برای دست یافتن به پاسخ پرسشهایی ازاین‌دست بگشاید. دستامدۀ تحلیلی نگاشتۀ حاضر بایستگی بازنگری در مفهوم انسان و مفصل بندی دوبارۀ معنا و گسترۀ حقوق بشر و همچنین تبیین پدیدۀ سایبورگ همچون گامی برجسته در تطور گونۀ انسان و نه گُسست از آن است.

cyborg and its challenges; a reflection from the perspective of human rights

biotechnology with its incredible advances has accelerated the dream of achieving a hyper human depicted in fictional stories and movies by combining human biological organs with various implants and prostheses. the human-machine hybridization known as the cyborg has posed wide-ranging challenges for the humanities. the emergence of rival discourses such as post-humanism, which promise to transcend the concept of human and enter post-humanity, is one of the consequences of such a reality. meanwhile, the story of human rights, which is to a large extent the story of humanism and the appreciation of the status of the current dominant species in the world, the conscious human, has faced new actors and, consequently, new questions; can cyborg, as a half-human-half-machine phenomenon, fall under the umbrella of human rights in its current meaning and scope? does the complex and somewhat unknown nature of cyborgs lead to the abandonment of the human concept and the eventual collapse of human rights? this article tries to answer the previous questions using a descriptive-analytical method. the result of the present paper is the need to reconsider the concept of man and re-articulate the meaning and scope of human rights, as well as explain the phenomenon of the cyborg as a prominent step in the evolution of the human species and not a departure from humanism.