اقتصاد علم و تئوری انگیزش؛ دلالت‌هایی برای مطالعات اقتصاد مقاومتی

نظام انگیزشی و مکانیسم تصمیم‌گیری انسان، محور بسیاری از توسعه‌های مهم دانش اقتصاد است. تئوری نظام انگیزش در دانش اقتصاد با کنارگذاشتن فروض محدودکننده نئوکلاسیک در حال ارائه تحلیل های کامل تری از نظام انگیزشی و نحوه رفتار انسان ها در شرایط واقعی اقتصادی است. این پیشرفت در تئوری انگیزش، «اقتصاد علم» را نیز تحت تاثیر قرار داد و اقتصاددانان را واداشت اثرگذاری انگیزه های غیر مالی بر عملکرد تولیدکنندگان علم را نیز بررسی کنند. در پژوهش حاضر ضمن احصای انواع انگیزه ها و مشوق های تاثیرگذار بر انگیزش دانشمندان و تولیدکنندگان علم، با بهره گیری از روش حداقل مربعات جزئی (pls) داده های تکمیل‌شده توسط 65 عضو هیئت علمی (33 استاد تمام، 32 استادیار و دانشیار) از 19 دانشگاه سراسر کشور در نرم‌افزار smart pls4 مورد بررسی و تحلیل قرارگرفته و تاثیرگذاری انگیزه درونی، دینی، شغلی و مشوق مالی بر نظام انگیزش دانشمندان بررسی شده است. ضریب تعیین یک برای مدل نشان می‌دهد ابعاد تعریف‌شده به صورت کامل سازه مرکزی را پوشش داده و تبیین می‌کنند. یافته های تحقیق نشان می دهد انگیزه درونی، دینی، شغلی و مشوق مالی به‌ترتیب با 0.38، 0.45، 0.24 و 0.33 اثرات مثبتی بر نظام انگیزش دانشمند دارند. همچنین بر اساس ماتریس اهمیت-عملکرد، انگیزه دینی، انگیزه درونی و مشوق مالی به‌ترتیب بیشترین اهمیت را در نظام انگیزش دانشمند دارند که از نظر عملکرد نیز انگیزه دینی دارای بالاترین عملکرد است. این یافته ها می توانند مطالعات سیاست‌گذاری علم و فناوری با رویکرد اقتصاد مقاومتی و اقتصاد اسلامی را تحت تاثیر قرار دهند.

economics of science and theory of motivation; implications for resistance economy studies

the motivational system and human decision-making mechanism are the focus of many important developments in economic knowledge. the theory of motivational system in the science of economics, by abandoning the restrictive neoclassical assumptions, is presenting a more complete analysis of the motivational system and the way people behave in real economic conditions. this progress in the theory of motivation also affected the &economy of science& and made economists to examine the effect of internal motivations and non-financial motivations on the performance of science producers. in the current research, while counting the types of motivations and incentives that influence the motivation of scientists and science producers, using the partial least squares (pls) method, the data completed by 65 faculty members (33 full professors, 32 assistant professors and associate professor) from 19 universities all over the country were investigated and analyzed in smart pls4 software, and the influence of intrinsic motivation, religious motivation, career rewards and financial rewards endives on the motivation system of scientists was investigated. a determination coefficient of one for the model shows that the defined dimensions completely cover and explain the central structure. the findings of the research show that internal, religious, occupational and financial incentives have positive effects on the scientist’s motivation system with 0.38, 0.45, 0.24 and 0.33 respectively. also, based on the importance-performance matrix, religious motivation, internal motivation, and financial incentive are respectively the most important in the scientist’s motivation system, and in terms of performance, religious motivation has the highest performance. these findings can influence science and technology policy-making studies with the approach of resistance economy and islamic economy.