پیگیری امتداد مبادی ارزش‌شناختی فلاسفه غرب و حکمای اسلامی در علم اقتصاد

مبانی ارزش‌شناختی فلاسفه غربی و حکمای اسلامی متفاوت بوده و در نتیجه می‌تواند آثار متفاوتی بر علم اقتصاد داشته باشد. این مبانی به چیستی، جایگاه و نحوه انتزاع ارزش‌ها می‌پردازد. مقاله حاضر در صدد است با بیان تفاوت این مبانی و آثارشان در علم اقتصاد، نشان دهد اقتصاد اسلامی برای حفظ هویت خویش باید از مبانی ارزش‌شناختی حکمای اسلامی در بنای ساختار کلی و نظریات اقتصادی استفاده کند. به این منظور، نوشتار حاضر با مروری بر مبانی ارزش‌شناختی فلاسفه غربی، آثار آن را بر ابعاد مختلف عینی-اجتماعی، هستی‌شناختی، روش‌شناختی و محتوای نظریات اقصادی پیگیری نموده و سپس با مروری بر مبانی حکمای اسلامی، آثار مفروض آن را بر اقتصاد اسلامی به تصویر کشیده است. بر اساس یافته‌های مقاله، مبانی مذکور آثاری بر جایگاه علم اقتصاد، جایگاه اقتصاد رفاه در آن، تحولات نظریه انسان اقتصادی، ترجیحات و انتخاب اقتصادی، فرض حداکثرسازی مطلوبیت، روش نظریه‌پردازی علم اقتصاد و معیار ارزیابی سیاستی و تابع رفاه اجتماعی داشته است. در مقابل، مبانی ارزش‌شناختی حکمای اسلامی بر هویت غیرابزاری اقتصاد اسلامی، شکل‌گیری مراتب طولی و عرضی انسان اقتصادی، آغاز نظریه‌پردازی از بازشناسی مراتب انسان اقتصادی و طراحی شاخص‌ها بر اساس مفاهیم ارزشی تاثیرگذار است. در مجموع، به علت استحکام نظری مبانی مذکور، سازگاری با ماهیت علم اقتصاد اسلامی و همچنین سازگاری نتایج این مبانی با آموزه‌های اسلامی استفاده از مبانی ارزش‌شناختی حکمای اسلامی در علم اقتصاد اسلامی ضروری به نظر می‌رسد.

pursuing results of western and islamic theory of value in economics

theory of value deal with essence, the place and how to abstract values, and according to this, western philosophers and islamic sages each have their own principles. the present article tries to show the difference between these principles and their effects in economics, to emphasize the necessity of using the value principles of islamic sages in the islamic economy. for this purpose, the present article, with a review of the value principles of western philosophers, followed up its effects on various objective-social, ontological, methodological dimensions and the content of economic theories, and then, with a review of the basics of islamic sages, it’s supposed effects on the islamic economy. has drawn a picture. based on the findings of the article, the mentioned foundations have had effects on the place of economics, the place of welfare economics in it, the evolution of the theory of economic man, economic preferences and choice, the assumption of maximization of utility, the theorizing method of economics, and the criterion of political evaluation and function of social welfare. in contrast, the foundations of islamic sage is influential on the non-instrumental identity of islamic economy, the formation of the longitudinal and transverse levels of economic man, the beginning of theorizing from the recognition of levels of economic man and the design of indicators based on value concepts.