مطالعه کیفی عوامل زمینه ساز خانوادگی و آموزشگاهی رفتار پرخطر مصرف مواد در دانش آموزان

هدف: پژوهش حاضر با هدف مطالعه کیفی عوامل زمینه ساز خانوادگی و آموزشگاهی رفتار پرخطر مصرف مواد در دانش آموزان انجام شد. روش: روش پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از حیث ماهیت داده ها کیفی از نوع روش زمینه ای استراوس و کوربین (1997) بود. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل کلیه دانش آموزان دختر و پسر مقطع متوسطه اول و دوم شهر بیرجند در سال تحصیلی 991398 بود. تعداد 18 نفر با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند (نمونه گیری نظری) و با توجه به ملاک های ورود و خروج انتخاب شدند. همچنین ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ داده ها با استفاده روش های کدگذاری باز، محوری و انتخایی صورت گرفت. یافته ها: در تجزیه و تحلیل در مرحله کدگذاری باز 101 کد شناسایی شدند، که در کدگذاری محوری و براساس شباهت موضوعی 13 زیر مقوله و در نهایت در مرحلۀ کدگذاری انتخابی 5 مقوله انگیزه پایین دانش آموز و والدین، جو نامطلوب آموزشگاه، آموزش های نامطلوب در آموزشگاه، همسالان و دوستان نامناسب و وجود قوانین معیوب در آموزشگاه شناسایی شد. نتیجه گیری: مجموعه عوامل زمینه ساز خانوادگی و آموزشگاهی سهم چشمگیری در بروز و تداوم رفتار پرخطر مصرف مواد در دانش آموزان دارند. به نظر می رسد درمانگران، پژوهشگران و مشاوران از یافته های پژوهش حاضر می توانند برای کاهش و پیشگیری از رفتارهای پرخطر مصرف مواد در دانش آموزان استفاده کنند.

Qualitative Study of Family and School Predisposing Factors of High-risk Substance Use Behavior in Students

Aim: The aim of this study was to examine qualitative family and school predisposing factors of highrisk substance use behavior in students. Method: The present study was conducted in terms of applied purpose and the qualitative nature of the data that the method was Strauss and Corbin (1997). In the present study, the statistical population included all boy and girl students of first and second high school in Birjand in the academic year of 9899. A total of 18 people were selected using purposive sampling (theoretical sampling) and according to the inclusion and exclusion criteria. Also, analyze data were obtained using open, axial and selective coding methods. Results: In the analysis of open coding stage, 101 codes were identified, which in axial coding and based on the thematic similarity were 13 subcategories, and finally in the selective coding stage were 5 categories of low student and parent motivation, unfavorable school area, unfavorable education in school, inappropriate peers and friends and the existence of defective rules in the school. Conclusion: Family and school predisposing factors have a significant contribution to the occurrence and persistence of highrisk substance use behavior in students. It seems that therapists, researchers and counsellors can use the findings of the present study to reduce and prevent highrisk substance use in students.