کسری بودجه، پایه‌پولی و تورم (شواهدی از اقتصاد ایران)

در سال‌های اخیر، کشور با مقادیر بی‌سابقه‌ای از کسری بودجه دولت و نرخ تورم مواجه بوده است. تخلیه انواع ناترازی‌ها در اقتصاد به‌ویژه ناترازی‌های بودجه‌ای و بانکی می‌تواند ازجمله عوامل کلیدی اثرگذار بر تورم شناخته شود. بررسی نظریه‌های موجود نشان می‌دهد که هیچ اتفاق‌نظر واحدی در رابطه بین کسری بودجه و تورم وجود ندارد. در این مطالعه، روابط بین متغیرهای پولی (تورم، پایه‌پولی)، کسری مالی دولت (کسری تراز عملیاتی و کسری بودجه عمومی)، تولید ناخالص داخلی، نرخ ارز حقیقی، و درآمد نفتی در چهارچوب یک سیستم پویای تصحیح خطای برداری جزئی در بازه زمانی 1401-1370 بررسی شده است. نتایج نشان می‌دهد که کسری مالی دولت در بلندمدت تاثیر مثبت و معناداری در پایه‌پولی دارد. علاوه‌براین، پایه‌پولی خود تاثیر بلندمدت مثبتی بر تورم دارد. بررسی علیت بین متغیرها نیز حاکی از وجود یک علیت یک‌‌طرفه از پایه‌پولی و کسری تراز عملیاتی به نرخ تورم است. رابطه یک‌طرفه دیگری بین کسری تراز عملیاتی و پایه‌پولی نیز وجود دارد که نشان می‌دهد کسری تراز عملیاتی می‌تواند علت پایه‌پولی شناخته شود. درمجموع، یافته‌های مدل تجربی نشان می‌دهد که تغییرات پولی در کشور هنوز تابع کسری بودجه دولت است و هم عوامل پولی و هم عوامل بودجه‌ای نقش کلیدی در ایجاد تورم در کشور دارند.

budget deficits, monetary base, and inflation: the case of iran

in recent years, the country has experienced large budget deficits and increasing inflation rates. imbalances in both the budget and banking sectors have been major factors contributing to this inflation. this study investigates the relationships between key monetary variables, government budget deficits, gross domestic product (gdp), real exchange rates, and oil revenues from 1991 to 2022, using a dynamic vector error correction model. the findings show that government budget deficits have a significant long-run positive effect on the monetary base, which in turn increases inflation. the analysis also finds a one-way relationship where the monetary base and operating balance deficit lead to higher inflation rates. it suggests that the operating balance deficit may also affect changes in the monetary base. overall, the results indicate that monetary dynamics in the country are closely related to government budget deficits, emphasizing the important roles of both monetary and fiscal factors in driving inflation.