تغییرات شاخص های جمعیتی براساس طول ماهی گالیت (coryphaena hippurus linnaeus, 1758) طی دهه های گذشته در آبهای شمالی دریای عمان (استان سیستان و بلوچستان)

پیشینه و اهداف: ماهی گالیت دارای ارزش تجاری بالایی بوده و صید آن در سالیان اخیر نوسانات زیادی داشته و از حدود 2.1 هزار تن در سال 1381 به حدود 10 هزار تن در سال 1402 از صید آبهای خلیج فارس و دریای عمان رسیده است (شکل 1) و استان سیستان بلوچستان بیش از 90 درصد از صید این گونه در آب های جنوب کشور را به خود اختصاص می‌دهد این تحقیق درباره وضعیت بهره‌برداری ماهی گالیت در آب های شمالی دریای عمان (استان سیستان و بلوچستان) بوده و هدف آن تهیه اطلاعات پایه ای جهت شناخت و مدیریت صحیح و اصولی در بهره برداری و نیز درک بهتر ویژگی های زیستی و جمعیتی این گونه است که در سالیان اخیر صید آن رو به افزایش می باشد.   روش‌ها‌:4 منطقه تخلیه صید در بنادر پزم  با طول جغرافیایی 28 60 و عرض جغرافیایی 14 25، بندر کنارک با طول جغرافیایی 60  26 و عرض جغرافیایی 60 25 ، بندر بریس با طول جغرافیایی 15  61 عرض جغرافیایی 16  25، بندر پسابندر با طول جغرافیایی 20 61 و عرض جغرافیایی 12  25 در استان سیستان و بلوچستان بعنوان ایستگاههای نمونه‌برداری از ماهی  گالیت انتخاب گردید(شکل 2). عملیات زیست سنجی با استفاده از کولیس با دقت 0.1 میلیمتر و ترازوی دیجیتال با دقت 0.01 گرم انجام گرفته و میزان فراوانی طولی ثبت می گردد. رابطه ی طول کل و وزن نمونه ها محاسبه و برای محاسبه رابطه طول چنگالی و وزن از رابطه زیر استفاده می‌گردید. یافته‌ها: طی سال های 1373 و 1403 بیش از 2 هزار عدد ماهی بیومتری (زیست سنجی) گردید و میانگین طولی (دامنه) ماهی گالیت در سال 1373 میزان 14±86 (127-52) سانتی متر و در سال 1403 میزان 8±36 (17-58) سانتی متر بود.  میانگین وزنی (دامنه) ماهی  گالیت در سال 1373 میزان 5777 (19500-12000) گرم و در سال 1403 میزان 1310 (4100-200) گرم بدست آمد. رابطه طول چنگالی و وزن بدن برای سال 1373  (0.89=r2، 331=n)2.56l 0.058=w و سال 1403 (0.85=r2، 291=n)2.52l 0.098=w بدست آمد و میزان b رابطه طول و وزن نشانه دهنده رشد آلومتریک (ناهمسان) بود.  معادله وان‌‌برتالنفی برای این گونه در استان سیستان و بلوچستان در سال 1373 و 1403به ترتیب بصورت: lt =153 (1- exp (-0.28 (t +0.38)) و   lt =143 (1- exp (-0.36 (t +0.31)) محاسبه شد نسبت بیوماس فعلی به بیوماس حداکثر محصول پایدار (b/bmsy)  و نسبت مرگ و میر صیادی فعلی به مرگ و میر صیادی حداکثر محصول پایدار (f/fmsy)  در سال های 1373 و 1403 به ترتیب  1.49 ، 1.37 و 2.55 ، 2.38 برآورد شد.نتیجه‌گیری: نسبت پتانسیل مولدین براساس طول در سال 1403 این نسبت ( 0.51- 0.39) 0.45  و در سال 1373 این عدد ( 0.54- 0.46) 0.50  بدست آمد. کاهش میانگین طول، میانگین وزن، میزان ضریب بهره‌ برداری، شاخص مرگ و میر صیادی موجود به مرگ و میر صیادی حداکثر محصول پایدار (f/fmsy >1) می تواند دلیلی بر وجود صید بی‌رویه باشد. براساس نتایج بدست آمده نشانه های از وجود صید بی رویه وجود داشته و بهمین دلیل بایستی در مدیریت و بهره برداری از این گونه رویکرد احتیاطی مدنظر قرار گیرد.

changes in demographic indicators based on length of common dolphinfish (coryphaena hippurus linnaeus, 1758) over the past decades in the northern waters of the sea of oman (sistan and baluchistan province)

background and objectives: the galit fish has high commercial value, and its catch has experienced significant fluctuations in recent years. the catch in the persian gulf and the sea of oman has increased from approximately 1.2 thousand tons in 1381 (2002-2003) to about 10 thousand tons in 1402 (2023-2024) (figure 1). sistan and baluchestan province accounts for over 90% of the catch of this species in the southern waters of the country. this research is about the exploitation status of the galit fish in the northern waters of the oman sea (sistan and baluchestan province). its objective is to provide fundamental information for understanding and implementing proper and systematic management of its exploitation, as well as gaining a better understanding of the biological and population characteristics of this species, whose catch has been increasing in recent years.methods: four fishing discharge zones in the ports of pozm (with geographical coordinates longitude 60°28’ and latitude 25°14’), konarak (longitude 26°60’ and latitude 25°60’), beris (longitude 61°15’ and latitude 25°16’), and pasabandar (longitude 61°20’ and latitude 25°12’) in sistan and baluchestan province were selected as sampling stations for the fish species gallit.findings: during the years 1994 and 2024, more than 2 thousand fish were biometrically measured, and the average length (range) of the common dolphinfish in 1994 was 86±14 (52-127) cm and in 2024 it was 36±8 (58-17) cm.the average weight (range) of the common dolphinfish in 1994 was 5777 (19500-12000) grams and in 2024 it was 1310 (200-4100) grams. the relationship between fork length and body weight was obtained for 1994, w=0.058 l^2.56 (r2=0.89, n=331) and for 2024, w=0.098 l^2.52 (r2=0.85, n=291), and the b value of the length-weight relationship was indicative of allometric (asymmetric) growth. the van bertalanffy equation for this species in sistan and baluchestan province in 1994 and 2024 was calculated as: lt = 153 (1- exp (-0.28 (t +0.38)) and lt = 143 (1- exp (-0.36 (t +0.31)) respectively. conclusion: the ratio of b/bmsy and the ratio of f/fmsy in 1994 and 2024 were estimated to be 1.49, 1.37 and 2.55, 2.38, respectively. the ratio of lbspr in 1994 was 0.45 (0.51-0.39) and in 1994 was 0.50 (0.54-0.46). decrease average length, average weight, exploitation rate, fishing mortality index to maximum sustainable yield (f/fmsy >1) can be evidence of overfishing. based on the results obtained, there are signs of overfishing and for this reason, a precautionary approach should be considered in the management and exploitation of this species.