چارچوب سیاست‌ برای توسعه اکوسیستم کارآفرینی در صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران

نهادهای دولتی در تعامل با یکدیگر قرار دارند تا توسعه زیست‌بوم کارآفرینی را به‌منظور رشد کسب‌وکارهای فناورانه شکل دهند. منطق مداخله و سیاست‌گذاری دولت در این حوزه، ناشی از ماهیت کالای عمومی فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) است. هدف این پژوهش، شناسایی سیاست‌های توسعه کسب‌وکارهای صنعت فاوای کشور در چارچوب زیست‌بوم کارآفرینی است. با توجه به خلا نظری موجود در پژوهش‌های مرتبط با اکوسیستم، این مقاله به شناسایی سیاست‌ها از طریق مطالعه میدانی و بر اساس نظریه‌های عرضه و تقاضای کارآفرینی می‌پردازد. روش‌شناسی پژوهش مبتنی بر رویکرد کیفی است و دانش ضمنی خبرگان از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری می‌شود. برای تعیین حجم نمونه علمی، از روش گلوله‌برفی استفاده شده و این پژوهش با انجام 29 مصاحبه به اشباع نظری رسیده است. داده‌ها از طریق کدگذاری سه‌مرحله‌ای تحلیل می‌شوند. با ترکیب یافته‌های پژوهش میدانی، ادبیات موضوع و شرایط زمینه‌ای ایران، سیاست‌های ایجاد و رشد کسب‌وکارهای صنعت فاوا در قالب توسعه زیست‌بوم کارآفرینی و در چارچوب نظریه‌های عرضه و تقاضای کارآفرینی شناسایی می‌شود. نوآوری پژوهش از بعد نظری، استفاده از لنز نظریه‌های عرضه و تقاضای کارآفرینی برای پر کردن خلا نظری در پژوهش‌های اکوسیستم است و از منظر کاربردی، شناسایی سیاست‌های ایجاد و رشد کسب‌وکارهای صنعت فاوا با توجه به زمینه ایران محسوب می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد دولت از طریق اتخاذ سیاست‌هایی در سمت عرضه کارآفرینی، می‌تواند با توسعه فناوری، رشد و توسعه اقتصادی، ارتقای سطح تحصیلات، مدیریت ترکیب جمعیت، افزایش نرخ شهرنشینی و کاهش مهاجرت سرمایه انسانی، در توسعه زیست‌بوم فاوا نقش‌آفرینی کند. همچنین، در سمت تقاضای کارآفرینی، دولت می‌تواند از طریق توسعه فرصت‌های کارآفرینی، تسهیل قوانین و مقررات به‌منظور کاهش هزینه‌های مبادله، توسعه نهادها و بازارهای تامین مالی نوین، آموزش تخصصی و انتقال فناوری، با تمرکز بر همکاری دولت، دانشگاه و صنعت، زمینه رشد و توسعه کسب‌وکارهای فاوا را فراهم کند.

identifying entrepreneurial ecosystem policies to advance ict businesses in iran

government institutions interact to shape the development of the entrepreneurial ecosystem to foster the growth of technology-based businesses. the rationale for government intervention and policymaking in this domain stems from the public good nature of information and communication technology (ict). the objective of this study is to identify policies for the development of ict businesses within the framework of the entrepreneurial ecosystem. given the theoretical gap in ecosystem research, this article identifies policies through a field study based on the theories of entrepreneurial supply and demand. the research methodology follows a qualitative approach, with implicit expert knowledge gathered through semi-structured interviews. to determine a scientifically valid sample size, the snowball sampling method is employed, and theoretical saturation was reached after conducting 29 interviews. data analysis is performed using three-stage coding. by integrating findings from the field study, literature review, and the contextual conditions of iran, policies for the creation and growth of ict businesses within the entrepreneurial ecosystem are identified. based on the findings, policy recommendations are proposed. the theoretical contribution of this research lies in utilizing the lens of entrepreneurial supply and demand theories to address the theoretical gap in ecosystem research, while its practical significance is in identifying policies for the establishment and growth of ict businesses within the iranian context. the findings indicate that the government, through supply-side entrepreneurship policies, can play a role in developing the ict ecosystem by fostering technological advancement, economic growth, educational improvement, population composition management, increasing urbanization rates, and mitigating human capital migration. on the demand side, the government can facilitate ict business growth by expanding entrepreneurial opportunities, simplifying regulations to reduce transaction costs, developing institutions and modern financial markets, providing specialized training, and promoting technology transfer through enhanced collaboration between government, academia, and industry.