بازتاب جنسیت در به‌کارگیری مولفه‌های زبان زنانه و مردانه: مطالعۀ موردی ترجمه آثار رولد دال

پژوهشگران حوزة زبان­شناسی، همچون لیکاف، تورن و کوتس، همواره بر پیوند میان زبان و جنسیت تاکید داشته و بر این باورند که زنان از سبک گفتاری متمایزی نسبت به مردان برخوردارند. باتوجه‌به پیوند قوی و ناگسستنی زبان و ترجمه، این احتمال مطرح می­شود که تفاوت­های جنسیتی در به‌کارگیری مولفه‌های زبانی، در ترجمه نیز نمود پیدا کنند. این پژوهش سعی دارد تفاوت­های موجود میان عملکرد مترجم مرد و زن در ترجمة مولفه‌های زبان زنانه و مردانه را مورد واکاوی قرار دهد. بدین منظور، ابتدا مولفه‌های زبان زنانه و مردانه موجود در نسخۀ اصلی داستان­های چارلی و کارخانه شکلات‌سازی، ماتیلدا و جادوگرها بر اساس چارچوب­های نظری لیکاف و کوتس شناسایی گردید. سپس، ترجمه­های مترجمان مرد و زن از منظر معادل­های ارائه شده برای مولفه‌های زنانه و مردانه در زبان مقصد مورد بررسی و مقایسه قرار گرفت. یافته‌های پژوهش نشان داد که از میان مولفه‌های زبان زنانه، 82 درصد از مولفه‌ها توسط مترجم زن و 57 درصد از مولفه‌ها توسط مترجم مرد برگردان شده است. همچنین، از میان مولفه‌های زبان مردانه، 5/74 درصد از مولفه‌ها توسط مترجم مرد و 5/80 درصد توسط مترجم زن برگردان شده است. بر این ‌اساس، نتایج پژوهش مبین آن بود که انتخاب­های مترجمان لزوماً تحت‌تاثیر جنسیتشان قرار نمی­گیرد. یافته­های این پژوهش، با تاکید بر ماهیت اجتماعی-فرهنگی تفاوت‌های جنسیتی، ضرورت بازنگری در دیدگاه محققان و مترجمان نسبت به بررسی متون ترجمه شده بر اساس تقابل‌های ذاتی جنسیت را مطرح می‌سازد.

reflection of gender in the use of female and male language features: a case study of the translation of roald dahl's works

researchers in linguistics, such as lakoff, thorne, and coates, constantly emphasize the connection between gender and language, believing that women's language differs from men's. given the strong and unbreakable relationship between language and translation, gender differences in the use of language features may also be reflected in translation. this research aims to examine the impact of gender on translators' performance, focusing on the translation of female and male language features in charlie and the chocolate factory, matilda, and the witches based on lakoff's (1975) and coates's (2004) theories. to do this, female and male language features present in the original version of the mentioned works were first identified and extracted. next, the features translated by male and female translators were compared. the findings show that the female translator rendered 82 percent of women's language features, while the male translator rendered 57 percent. for the men's language features, the male translator rendered 74.5 percent, and the female translator rendered 80.5 percent. the results indicate that not all translator choices are necessarily influenced by their gender. the findings of this study, emphasizing the socio‑cultural nature of gender differences, underscore the necessity for scholars and translators to reconsider their approaches to analyzing translated texts in terms of the inherent gender oppositions.