واکاوی صدای مترجم در پانویس های ترجمه ای عربی و فارسی کتاب «تمدن اسلامی در قرن چهارم هجری»

در مطالعات ترجمه، پیرامتن یکی از موضوعات جذاب و قابل بحثی است که اخیراً در مورد پانویس‌ها و یادداشت‌های مترجمان نمود گسترده‌ای یافته و باعث بروز مبحثی دیگر در متن به نام صدای مترجم گشته ‌است. در این پژوهش تلاش می‌شود صدای مترجم در پانویس‌های ترجمه های عربی و فارسی کتاب «تمدن اسلامی در قرن چهارم هجری» بررسی شود. این اثر توسط محمد عبدالهادی از انگلیسی به عربی ترجمه شد و سپس علیرضا ذکاوتی از روی ترجمه‌ عربی، این اثر را به فارسی ترجمه کرد. هر دو مترجم پانویس‌های متعددی در طول ترجمه برای مخاطب ارائه نمودند که به نوعی بازتاب‌دهنده‌ صدای آن‌ها در این اثر است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد دو مترجم با بهره گیری از راهبرد ترجمه و پژوهش و افزودن پانویس های جدید، اطلاعات مبسوطی را که نتیجه‌کاوش خودآنان در متون تاریخی بوده بر ترجمه‌ خویش افزوده اند، با این تفاوت که بخش عمده‌ پانویس‌های ترجمه‌ فارسی برگرفته از پانویس‌های ترجمه‌ عربی است و به نوعی، صدای مترجم عربی برجسته‌تر از مترجم فارسی است.