بررسی معادل گزینی آیات متشابه ناظر به صفات سلبی خداوند در ترجمه های معاصر فارسی قرآن کریم

در میان چالش هایی که مترجمان قرآن با آن مواجه هستند، ترجمه آیات متشابه ناظر به صفات خداوند است که بعضا موهم جسمانیت و مکان مندی خداوند متعال می شود. از آنجا که خود قرآن، معصومان (ع) و به تبع آنها مفسران، برای فهم صحیح و دقیق این نوع آیات، اصل و روش «ارجاع متشابهات به محکمات» را مطرح نموده اند، بنابراین شایسته است ترجمه این نوع آیات براساس پژوهش های روایی و تفسیری مورد بررسی قرار گیرد. بررسی ها نشان می دهد که هرچند در خصوص توصیف، تبیین و چرایی آیات متشابه در قرآن آثار پرشماری نگاشته شده، لیکن درباره سنجش ترجمه این آیات از این منظر، آثار مستقل قابل توجهی مشاهده نشده است. به همین خاطر در این پژوهش، آیات متشابه ناظر به صفات سلبی خداوند که ظاهر آن‌ها موهم جسمانیت است، انتخاب شده و با ملاک‌های تفسیری، روایی و فرهنگ‌های واژگانی قرآن تحلیل شده‌اند. علت انتخاب این آیات، اهمیت مفهومی آن‌ها و چالش‌های مترجمان در انتقال دقیق معانی آن‌ها بوده است. برای تحلیل، ده ترجمه معاصر فارسی قرآن که شیوه‌های متفاوتی از معادل‌گزینی را ارائه داده‌اند، انتخاب و بررسی شده‌اند. در این پژوهش، از چارچوب نظری یوجین نایدا استفاده شده است که دو نوع معادل‌گزینی صوری و پویا را ارائه می‌دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد که برخی مترجمان معاصر با استفاده از معادل‌گزینی پویا و بهره‌گیری از اصول تفسیری، موفق شده‌اند ترجمه‌هایی هماهنگ با آیات محکم قرآن ارائه دهند، در حالی که برخی دیگر با تکیه بر معادل‌گزینی صوری، آیات را همچنان در حالت متشابه حفظ کرده‌اند.