بومی‌سازی و بیگانه سازی در ترجمه‌های کلارک و شهریاری از اشعار عرفانی حافظ

اشعار عرفانی حافظ از دشوارترین‌ها برای ترجمه به‌حساب می‌آیند، زیرا برای درک کامل آن ها باید فارسی زبان باشید. مقاله حاضر به روش توصیفی-تطبیقی و با هدف شناسایی گرایش‌های بومی‌سازی و بیگانه سازی و میزان دیده‌شدن نویسنده متن مبدا در متن مقصد، به بررسی برخی از اشعار عرفانی حافظ که توسط کلارک و شهریاری به انگلیسی ترجمه شده اند، می‌پردازد. در این تحقیق 14 مورد از غزلیات عرفانی حافظ به‌صورت تصادفی انتخاب شد و از نظر روش بومی‌سازی و بیگانه سازی در هر دو ترجمه مورد بررسی قرار گرفت که از این موارد 5 غزل در این مقاله مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که هر دو مترجم از این دو راهبرد، به میزان متفاوت، در ترجمه‌های خود استفاده کرده‌اند. بر اساس نظریهُ نایدا، ترجمه شهریاری که از روش بومی‌سازی به میزان بیشتری استفاده کرده است برای مخاطب زبان مقصد طبیعی‌تر و قابل‌فهم‌تر می باشد، اما تا آنجا که به مسئله وفاداری به متن مبدا مربوط می‌شود، بیگانه سازی مناسب‌تر از بومی‌سازی است. به طور کلی، در ادبیات مورد بررسی، هیچ کدام از روش های بومی سازی و بیگانه سازی نتوانستند مفهوم اصلی ابیات را به طور کامل به متن مقصد منتقل کنند. بنابراین، استفاده از پاورقی در ترجمه برای انتقال کمال معنا و ذوق زیبایی شناسی در اشعار حافظ توصیه می شود.