شناخت مترجمان زیسته در عصر قاجار از طریق تحلیل موضوعی آثارشان در حوزۀ طب

در این پژوهش ارائه خلاصه‌ای از تاریخچۀ ترجمۀ کتب پزشکی در دوران قاجار، همچنین معرفی 14 تن از مترجمان پرکار و تحلیل موضوعی آثار ترجمه‌ای آنان در حوزۀ پزشکی مدّنظر است. جامعه‌ آماری پژوهش، همۀ کتب پزشکی ترجمه ‌شده توسط آنان است. روش انجام پژوهش بصورت اسنادی و یا کتابخانه‌ای و مبتنی بر گردآوری اطلاعات براساس اسناد و مدارک نوشتاری است. یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که در محدودۀ زمانی دورۀ قاجار، 369 مترجم در مجموع 446 عنوان کتاب در موضوعات تخصصی پزشکی (روانپزشکی، بیماری‌های پوستی، جراحی، طب‌ نوین، دندانپزشکی، آسیب‌شناسی و غیره) را ترجمه‌ کردند. پرکارترین آنها محمدحسین افشار با ترجمه 11 عنوان کتاب در تخصص‌های گوناگون پزشکی است، پس از او، علی همدانی و احمد شریفی تنکابنی به‌ترتیب با ترجمه 9 و 6 عنوان کتاب قرار دارند. در این تحقیق روشن شد که با وجود کمبود منابع در مورد پیشینۀ علمی مترجمان مذکور، با بررسی و موضوع‌بندی آثارترجمه‌ای آنان می توان در خصوص تخصص و علائق موضوعی آنان در ترجمۀ کتب پزشکی آگاهی پیدا کرد.