طراحی مدل مفهومی ترجمۀ ماشینی بافت-آگاه: رهیافتی به ترجمۀ بافت-بنیان

این پژوهش به صورت میان رشته‌ای با الهام از مباحث بافت بنیان در ترجمه از یک سو و با بهره‌گیری از دستاوردهای پردازش طبیعی زبان از طرفی دیگر، سعی در معرفی مدلی مفهومی برای ترجمۀ ماشینی دارد که بر اساس بافتِ گفتمان طراحی شده است. با توجه به اهمیت بافت در ترجمۀ جملات از زبان مبدا به زبان مقصد، مدلِ ترجمۀ ماشینی بافت آگاه به عنوان مدلِ پیشنهادی برای رفع مشکلات ترجمه‌ای و جاریِ ترجمه‌های ماشینی ارائه می‌گردد. مدل طراحی شده نه تنها از مشخصه‌های قابل‌ مشاهده در بافت بهره می‌برد، بلکه از ویژگی‌های فرامتنی و همچنین قابل ‌پیش ‌بینی در بافت نیز برای دستیابی به ترجمۀ صحیح و مناسب ‌تر استفاده می‌کند. براین ‌اساس، بافت به سه حوزۀ کاربردی یعنی (1) موضوع، (2) فضای تصویری و (3) عناصر سازندۀ دسته‌ بندی شد. در این مدل که یک تابع از x به y است؛ هر واژه، عبارت یا جملۀ ورودی پس از تبدیل به دنبالۀ x یعنی الگوی قابل پردازش برای ماشین ترجمه، وارد پردازشِ چهار مرحله‌ایِ سیستم بافت آگاه یعنی (1) کسب بافت، (2) مدل ‌سازی بافت، (3) استنتاج بافت و (4) توزیع بافت می‌شود. در این چهار مرحله، ویژگی‌هایِ بافتی صریح و همچنین ویژگی‌های بافتیِ ضمنی در خصوص جملۀ ورودی، تحلیل و مشخص می‌گردند. پس از پردازشِ سیستم بافت آگاه، خروجیِ آن به صورت دنبالۀ z1 مرتب می‌شود. این دنباله مطابق ویژگی‌هایِ بافتیِ زبان مبدا مرتب شده است. سپس دنبالۀ z1 به دنبالۀ z2 مطابق زبان مقصد برابرگزینی می‌شود. در نهایت ساختار z2 به ساختار y که جملۀ نهائی ترجمه ‌شده به زبان مقصد است، تبدیل می‌شود. نوآوری در مدل پیشنهادی محقق، ادغام ویژگی‌های ترجمه بافت بنیان با ویژگی‌های سیستم بافت آگاه در مراحل پردازش است. یکی دیگر از پیشنهادهای خلاقانۀ این مدل، بررسی میزان رضایت کاربر از ترجمۀ ارائه شده است که به ‌منظور کیفیت ‌سنجی ترجمه و در صورت نیاز اصلاح و بهبود آن در نظر گرفته می‌شود.