رویکردی انتقادی به بازترجمه در ایران: چارچوبی کارآمد برای آسیب شناسی بازترجمه ها

گرچه بازترجمه به دلایل توجیه پذیر امری بایسته است، اما عدم رعایت قانون کپی رایت در ایران و نبود قوانین مشابه و نظارت هد فمند در زمینۀ نشر به این حوزه صدمات بسیاری وارد کرده است. در چنین شرایطی، رسالت پژوهش و تاملات روشمند در بازترجمه ها بر دوش متخصصان است. بااین حال، تمرکز عمدۀ مطالعات موجود بر صحت سنجی فرضیۀ برمان بوده است. در این مطالعه، ضمن تاکید بر لزوم تاملات و پژوهش های روشمند آسیب شناسانه، دو هدف دنبال شده است. ابتدا به بررسی تحلیلی رویکردهایی به بازترجمه پرداخته شده است که در بافت ایران موردتوجه نبوده اند و ضمن ارائۀ یک دسته بندی، به کارایی هر رویکرد برای تبیین و آسیب شناسی بازترجمه پرداخته شده است. این تحلیل نشان داد که نظریۀ روایت بستری غنی و فلسفی برای توجیه وجود بازترجمه به دست می دهد، بااین حال آسیب شناسانه نیست. اما، می توان از رویکرد بینامتنی با تمرکز به رابطۀ بین بازترجمه ها به‌عنوان چارچوبی استفاده کرد که قابلیت تعیین اصالت بازترجمه را در پژوهش های آسیب شناسانه دارد. هدف دوم این مطالعه بسط مفاهیم باختینی به عنوان چارچوبی نو برای تبیین بازترجمه است. برای این منظور، از مفاهیم باختینی «چندصدایی»، «گفتگومندی»، «همانندسازی»، «اصالت» و «شدن» استفاده شد. با استفاده از این مفاهیم، وجود بازترجمه توجیه و تبیین شد و به بحث دربارۀ بازترجمۀ اصیل و غیراصیل پرداخته شد.