چالش‌های ترجمۀ ارتباطی ماشینی از فارسی به عربی و آسیب‌شناسی آن

تقریباً با ورود کامپیوتر و فناوری اطلاعات به تمامی بخش­های زندگی بشر و بالا بردن بازده کارهای روزمره، عرصۀ ترجمه نیز از این قافله مستثنی نمانده است. با وجود بالا رفتن سرعت ترجمۀ ماشینی و توسعۀ همه جانبۀ فناوری‌های نوین، هنوز نقص‌ها و کمبود‌های بسیاری در این زمینه وجود دارد. پژوهش حاضر بر آن است تا با روش توصیفی-تحلیلی به ویژگی‌ها و جنبه‌های چالش برانگیز در ترجمۀ زبان فارسی به زبان عربی توسط مترجم ماشینی بپردازد، اما این به معنای رد یا مخالفت با انواع ماشین‌ها و برنامه‌هایی که برای این منظور طراحی و ساخته شده‌اند یا امکان‌ناپذیر بودن آن نیست؛ چرا که این فناوری در کنار ایرادها و معضلاتی که ممکن است در ترجمه با آن روبه رو باشیم محسناتی نیز دارد که از جملۀ آن می‌توان به سرعت عمل و صرفه‌جویی در زمان و هزینه اشاره کرد. این پژوهش در نظر دارد با بررسی موردی این کمبود‌ها و چالش‌ها، بدون زیرسوال بردن ترجمۀ ماشینی با ارائۀ راهکارهایی برای برطرف کردن این کمبودها و چالش‌ها گامی در جهت بهبود ترجمۀ ارتباطی ماشینی از زبان فارسی به عربی بردارد. برای این کار چهار مورد از پرطرفدارترین و قوی‌ترین سامانه­های ترجمه انتخاب شده و مورد بررسی قرار گرفته­اند. سپس برای ‌هر کدام از نارسایی‌ها راهکاری ارائه شده است. هدف از تحلیل و بررسی این چالش‌ها شناخت و آگاهی از این کمبودها در جهت رفع آن است. یافته­های پژوهش حاضر بیانگر این است که ترجمۀ ماشینی درحال حاضر از نظر دقت و کارایی نمی‌تواند جایگزین ترجمۀ انسانی شود؛ چرا که توانایی درک بافت متن و تطبیق سریع کلمات با متن، سبک و سیاق کلام، استخراج معانی اصطلاحی و غیراولیه و تشخیص عوامل زبرزنجیری موثر بر مفهوم متون را ندارد.