ترجمۀ ادبیات غرب در ایران: معیارهای ناشران ایرانی برای گزینش و انتشار آثار ادبی

نقش ترجمه در پیدایش رمانِ مدرن به سبک اروپایی در نظام ادبی ایران مدت‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌هاست که مورد مطالعه بوده است. با این حال، ترجمۀ رمان‌های غربی در نظام ادبی ایران روندی پیچیده است که بازیگران زیادی در آن دخیل‌اند. یکی از این بازیگران، ناشران هستند که نقش غیر قابل‌انکاری در «میدان» نشرِ آثار ادبی و معرفی آن به خوانندگان ایفا می‌کنند. پژوهش حاضر با در نظر گرفتن این اهمیت درصدد است تا با مطالعۀ حوزۀ نشر ادبی ایران و با استفاده از چارچوب نظری بوردیو (1983، 1986، 2008) به بررسی معیارهای ناشران ایرانی برای گزینش کتاب جهت ترجمه و انتشار آثار ادبی غرب در ایران بپردازد. در این راستا، طی مصاحبه‌ای با سه مترجم، سه جامعه‌شناس ادبیات و ده ناشر برجستۀ کشور، معیار‌های ناشران در انتخاب و معرفی آثار ادبی غرب به خوانندگانِ ایرانی مورد بررسی قرار گرفت و پاسخ مصاحبه‌شوندگان با استفاده از نظریه داده بنیاد استراس و کوربین (1998) به شیوۀ کیفی مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌های پژوهش حاضر نشان داد که ناشران ایرانیِ مورد مطالعه، سرمایه‌های «نمادین» و «فرهنگی» اثر از قبیل شهرت نویسنده، جوایز بین المللی کسب شده توسط اثر، ساخت مجموعه‌های تلویزیونی از روی اثر و پرفروش بودن جهانی آثار را در انتخاب تالیفاتِ ادبی جهت ترجمه موثر می‌دانند؛ که هدف از آن می‌تواند تلاش ناشران جهت تحصیل همزمان «سرمایۀ اقتصادی، فرهنگی و نمادین» در «میدان» سلسله مراتبی و رقابتی نشر در ایران باشد.