برخورد همایندها در بستر التقاط زبانی: از ترکی ابهری به فارسی ابهری

هدف پژوهش حاضر، یافتن علل انحراف از همایندهای زبان فارسی معیار بین گویشوران فارسی ابهری بود. در این راستا، مقوله های همایندی، برخورد همایندی و نیز التقاط زبانی تحقیق شد. ابتدا جملات ترکی ابهری که احتمال می رفت بیشترین میزان تداخل را در بازگردانی به فارسی داشته باشند تهیه و معادل فارسی ابهری هرکدام نوشته شد. در مرحلۀ بعدی، جهت حصول اطمینان از صحت ادعای وجود تداخل، تمامی این برگردان ها با یک متخصص زبان فارسی بررسی گردید. نتیجه این مرحله انتخاب 41 جمله به عنوان تداخل همایندی بود. هریک از این جملات طبق مدل تقسیم بندی همایندی بنسون (1985) دسته بندی شد. سپس این جملات به صورت یک پرسشنامه چاپ و بین پاسخ دهندگان توزیع گردید. جامعه آماری (217 نفر) همگی اهل و ساکن شهرستان ابهر و گویشور زبان ترکی این منطقه بودند. از پاسخ دهندگان خواسته شده بود که برای هر جملۀ ترکی، معادل فارسی مورداستفاده خودشان را بنویسند. پس از جمع آوری پرسشنامه ها، معادل هرکدام از جملات ترکی دسته‌بندی شد تا میزان شباهت و مغایرت آن معادل با فارسی معیار بررسی و عوامل دخیل در این تداخل ها مشخص گردد. در این مرحله، داده ها براساس مدل پیشنهادی بیکمن و کالو (1974) دربارۀ علل برخورد همایندها پردازش شد. حاصل کار این بود که بیشترین ساختار تداخلی به ترکیب «مفعول + فعل» و کمترین آن به ترکیب «فاعل + فعل» تعلق داشت. مهم ترین عوامل ایجاد این تداخل، ترجمه کلمه به کلمه با حفظ معنای اول کلمات و انتقال مستقیم ساختار زبان مادری (ترکی) به زبان فارسی، عدم توجه به ویژگی های همنشینی زبان فارسی، و نیز ترجمه افزایی شناخته شد.