بارکس و تحریف اشعار مولانا: دستکاری ایدئولوژیک در ترجمۀ ادبی

ادبیات دربردارندۀ مفاهیمی است که نمایانگر اعتقادات و فرهنگ یک ملّت است. ترجمه در شناساندن این باورها و معرفی مفاهیم فرهنگی به سایر ملت ها نقش بسیار مهمی دارد. گاهی در فرآیند ترجمه به دلیل دستکاری، بسیاری از جوانب معنایی و صوری متن از بین می رود. این دستکاری گاه به صورت آگاهانه و در نتیجه‌ اعمال تغییرات با هدف تحریف ایدئولوژی شاعر یا نویسنده و گاه به صورت ناآگاهانه تحقّق می یابد و نهایتاً در نتیجه‌ تحریف اثر، آن شاعر یا نویسنده به گونه ای دیگر به مخاطبان متن مقصد معرّفی می گردد. این گفتار با هدف بررسی دستکاری ایدئولوژیک در ترجمه‌ اشعار مولانا و تاثیر آن بر کار مترجم صورت گرفته است. بر این اساس، پنج شعر ازآثار مولانا به صورت تصادفی انتخاب شده است. در این پژوهش، پیرامون نخست پدیده‌ دستکاری و مفاهیم مربوط بحث شده است. سپس چارچوبی که زوبرگا (zauberga) برای ارزیابی دستکاری در ترجمه پیشنهاد کرده است، معرّفی شده و مقوله های مربوط (حذف، افزایش، جایگزینی، تضعیف) مورد بحث قرار گرفته و نمونه ای از ترجمه هایی که متاثّر از هر یک از آن هاست، ارائه شده است. نتایج این مطالعه حاکی از آن است که «حذف» بیشترین کاربرد را داشته و در غرب تصویری متفاوت و تحریف شده از مولانا ارائه شده است.