واکاوی ترجمۀ نیکلسون از اصطلاحات مثنوی: مطالعه‌ای در چارچوب نظری جولیان هاوس

یکی از الگوهای مطرح در ارزیابی ترجمه‌ متون ادبی (و در مجموع متون غیرعلمی)، الگوی ارائه شده توسط جولیان هاوس است. وی در این نظریه، ترجمه را به دو نوعِ «آشکار» و «نهان» تقسیم بندی می‌کند و معتقد است که محصول ترجمه‌ آشکار (که بیشترین تناسب را برای ترجمه‌ متون فرهنگ-محور دارد)، متنی است که حاوی عناصر ناآشنا و بیگانه‌ فرهنگی است که ردّ پای مترجم در آن‌ کاملاً مشهود است، در حالی که محصول ترجمه‌ نهان (که برای متونی مناسب است که وابستگی چندانی به فرهنگ ندارند)، متنی است که رنگ و بوی بومی به خود گرفته و اثری از حضور مترجم در آن‌ دیده نمی‌شود. به باور هاوس، ترجمه‌ آشکار قادر به برقراری تعادل نقشی بین دو متن اصلی و ترجمه نیست، در حالی که ترجمه‌ نهان، از این قابلیت برخوردار است. در این نوشتار سعی بر آن است تا با روشی تحلیلی-توصیفی در چارچوب دیدگاه هاوس، ترجمه‌ نیکلسون از اصطلاحات و کنایاتِ متن مثنوی بررسی و عملکرد وی از طریق سنجش میزان گرایش به هریک از این دو نوع ترجمه ارزیابی گردد. یافته‌های این پژوهش نشان دادند که رویکرد عمده‌ مترجم در این اثر، ترجمه‌ آشکار بوده که همین امر باعث حفظ دقت و همچنین انتقال جنبه‌های زیبایی‌شناختیِ‌ ادبی از متن اصلی به ترجمه شده است.